https://www.jsce.ir/ مهندسی سازه و ساخت fa daily 1 Thu, 23 Jul 2026 00:00:00 +0330 Thu, 23 Jul 2026 00:00:00 +0330 https://www.jsce.ir/article_239724.html ستون‌های مرکب فولادی-بتنی با مقاطع L و T شکل به دلیل مزایای سازه‌ای و معماری، جایگاه ویژه‌ای در ساخت ‌و سازهای مدرن پیدا کرده‌اند. این پژوهش با هدف پر کردن خلأ موجود در پیش‌بینی رفتار پیچشی این ستون‌ها، مطالعه‌ای جامع را با ترکیب روش‌های عددی و تحلیلی انجام داده است. در این تحقیق، رفتار پیچشی و ترکیبی ستون‌های مرکب تقویت‌شده با سخت‌کننده‌های فولادی مورد بررسی قرار گرفته است. برای این منظور از مدل‌سازی پیشرفته غیرخطی استفاده شده که نتایج آن در سه سطح مختلف با داده‌های آزمایشگاهی مقایسه و اعتبارسنجی گردیده است. در این تحلیل‌ها، اثر پارامترهای کلیدی شامل وجود سخت‌کننده‌ها، تغییرات ضخامت جداره فولادی، تغییرات مقاومت فولاد، تغییرات مقاومت بتن و همچنین تغییرات ضریب محصورشدگی به‌طور کامل مورد ارزیابی قرار گرفته‌اند. نتایج این پژوهش نشان می‌دهد که استفاده از سخت‌کننده‌های فولادی می‌تواند ظرفیت پیچشی ستون‌های T و L شکل را افزایش دهد. همچنین مشخص شد که افزایش ضخامت جداره موجب بهبود ظرفیت پیچشی می‌شود. بررسی مقایسه‌ای پارامترهای مصالح نشان داد که تأثیر مقاومت فولاد بر ظرفیت پیچشی بسیار بیشتر از تأثیر مقاومت بتن است. همچنین با استفاده از الگوریتم روش حداقل مربعات اصلاح‌شده روابط تحلیلی نوینی مبتنی بر ضریب محصورشدگی با دقت بالای 93 درصد برای پیش‌بینی ظرفیت پیچشی این ستون‌ها ارائه گردید https://www.jsce.ir/article_239725.html ادعاهای قراردادی یکی از مهم‌ترین چالش‌های پروژه‌های عمرانی به شمار می‌روند که می‌توانند موجب افزایش هزینه‌ها، تأخیر در اجرای پروژه و کاهش کیفیت شوند. پیچیدگی فنی و مدیریتی پروژه‌های زیربنایی، به‌ویژه در حوزه آب و فاضلاب، همراه با عدم قطعیت‌های محیطی و قراردادی، زمینه بروز اختلافات و ادعاها را تشدید می‌کند. از این رو، استفاده از رویکردهای علمی، نظام‌مند و داده‌محور برای شناسایی و مدیریت عوامل بروز ادعا ضرورتی اجتناب‌ناپذیر است.در این پژوهش با هدف شناسایی و تحلیل عوامل بروز ادعا در پروژه‌های آب و فاضلاب مشهد، از یک رویکرد ترکیبی شامل تحلیل کیفی، روش‌های آماری و الگوریتم‌های یادگیری ماشین استفاده شده است. ابتدا عوامل مؤثر از طریق بررسی اسناد و انجام مصاحبه با خبرگان استخراج شد. سپس با طراحی پرسش‌نامه و تحلیل داده‌ها با آزمون فریدمن، رتبه‌بندی اولیه عوامل انجام گرفت. در ادامه، برای پیش‌بینی وقوع ادعا از الگوریتم جنگل تصادفی و برای تحلیل روابط ساختاری بین متغیرها از مدل‌سازی معادلات ساختاری به روش حداقل مربعات جزئی استفاده شد. همچنین به‌منظور اولویت‌بندی پروژه‌ها، روش تصمیم‌گیری چندمعیاره تاپسیس به‌کار گرفته شد.نتایج نشان داد که مدل جنگل تصادفی با دقت ۸۷ درصد از توان پیش‌بینی مناسبی برخوردار است و ابهام در قراردادها، شرایط پیش‌بینی‌نشده و ضعف در مدیریت منابع از مهم‌ترین عوامل بروز ادعا محسوب می‌شوند. رتبه‌بندی پروژه‌ها نیز بیانگر کارایی رویکرد پیشنهادی در پشتیبانی از تصمیم‌گیری مدیران پروژه است. https://www.jsce.ir/article_236399.html سازه‌های بنایی از جمله سیستم‌های رایج در مهندسی عمران هستند که در سال‌های اخیر مقاوم‌سازی آن‌ها با روش‌های نوین مورد توجه قرار گرفته است. در این پژوهش، عملکرد خارج از صفحه دیوارهای بنایی میا‌ن‌قاب ساخته شده از بلوک هوادار اتوکلاوشده (AAC) مورد بررسی قرار گرفت. در این راستا دو روش مقاوم‌سازی با استفاده از کلاف فولادی قائم و لایه‌های ژئوگرید ارزیابی شدند. بدین منظور چهار نمونه دیوار با ابعاد طول دهانه 3 متر، ارتفاع 65/2 و ضخامت 2/0 ساخته شد؛ دیوار اول به ‌عنوان نمونه شاهد و سه نمونه دیگر به روش‌های مختلف مقاوم‌سازی شدند. برای مقاوم‌سازی در نمونه دوم از پروفیل‌های نبشی فولادی در محل گوشه‌های دیوار استفاده شد و در نمونه‌های سوم و چهارم، لایه‌های ژئوگرید به عرض ۵۵ سانتی‌متر در ابتدا و انتهای دهانه دیوار نصب گردید. در نمونه چهارم، علاوه بر نصب لایه‌های ژئوگرید، بلوک‌ها با استفاده از تسمه‌های فولادی در رج‌های افقی به یکدیگر متصل شدند. در ادامه بارگذاری چرخه‌ای خارج از صفحه در بالای دیوار و در میانه دهانه اعمال شد و الگوی ترک‌خوردگی و نمودار بار-جابجایی هر یک از نمونه‌ها بدست آمد. به منظور بررسی عددی هر یک از روش‌های مقاوم‌سازی، شبیه‌سازی عددی به روش میکرو در نرم‌افزار ABAQUS انجام شد. نتایج نشان داد استفاده از کلاف فولادی قائم مقاومت خارج از صفحه دیوار را تا ۴ برابر افزایش داده و جذب انرژی را نیز بهبود می‌بخشد، در حالی‌که ژئوگرید بیشتر موجب افزایش شکل‌پذیری و جذب انرژی شده و تأثیر کمتری بر افزایش مقاومت داشته است. https://www.jsce.ir/article_236398.html در این مقاله نتایج حاصل از یک مطالعه‍ی آزمایشگاهی با هدف بررسی رفتار خارج از صفحه‍ی قاب‍های فولادی دارای میان‍قاب آجری بازشودار تقویت شده توسط نوارهای بتنی مسلح شده با الیاف فولادی ارائه شده است. برای این منظور، نمونه‍های آزمایشگاهی شامل سه نمونه‍ی بزرگ مقیاس قاب فولادی با میان‍قاب به ترتیب، نمونه با میان‍قاب مصالح بنایی متکی به قاب بدون تقویت (به عنوان نمونه‍ی مرجع)، میان‍قاب تقویت شده توسط نوارهای بتن الیافی در هر دو وجه دیوار و متکی به قاب و میان‍قاب تقویت شده توسط نوارهای بتن الیافی در هر دو وجه دیوار و جدا از قاب می‍باشند. بارگذاری خارج از صفحه به صورت بار استاتیکی فزاینده بوده است. طرح تقویتی پیشنهادی به صورت نوارهای بتنی الیافی به عرض 200 میلی‍متر و ضخامت 20 میلی‍متر می‍باشند. نتایج حاصل از آزمایش‍های انجام شده نشان می‍دهد که تقویت میانقاب توسط نوارهای بتن الیافی باعث افزایش سختی اولیه تا حدود 5/2 برابر برای حالت میان‍قاب چسبیده به قاب و حدود 8/1 برابر برای حالت جدا از قاب نسبت به نمونه مرجع شد. همچنین مقاومت خارج از صفحه‍ی میان‍قاب در حالات مختلف شرایط تکیه گاهی تا حدود 7/2 برابر بهبود یافت. علاوه بر این تقویت دیوارهای میانقاب به این شیوه ظرفیت تغییرشکل‍های غیرخطی میان‍قاب‍ها را ارتقا می بخشد. بنابراین از این روش اجرایی می‍توان به طور موثر جهت بهبود رفتار خارج از صفحه‍ی میان‍قاب‍ها، هم به عنوان یک روش تقویت میان‍قاب موجود و هم به عنوان پایدارسازی میان‍قاب‍های مصالح بنایی جدید بهره گرفت. https://www.jsce.ir/article_237099.html در این مقاله با هدف بررسی چگونگی تأثیر پوشش‌های ضد حریق در بهبود رفتار پس از آتش مقاطع فولادی تحت بارگذاری محوری فشاری، مقاومت پسماند ستون‌های فولادی توخالی با پوشش‌های ضد حریق پس از قرارگیری در معرض دماهای بالا و سردشدگی، با استفاده از انجام مطالعات آزمایشگاهی و عددی، مورد ارزیابی قرار گرفته است. برای انجام این پژوهش، نمونه‌ها از مقاطع فولادی قوطی شکل که با پوشش ضد حریق معدنی سیمانی و گچی پوشش داده شده بودند، انتخاب گردید. ابتدا کوره به دماهای 400، 600، 800 و 1000 درجه سانتی‌گراد رسانده شده سپس نمونه‌ها در کوره الکتریکی تحت دماهای مدنظر به مدت یک ساعت قرار داده شدند. بعد از خنک شدن نمونه‌ها در دمای محیط طی 24 ساعت، آزمایش کشش برای بدست آوردن مشخصات مکانیکی فولاد و آزمایش ظرفیت باربری فشاری برای ارزیابی مقاومت فشاری پسماند نمونه‌ها انجام شد. نتایج نمونه‌های با پوشش ضد حریق با نمونه‌های بدون پوشش مقایسه شد. در ادامه، یک مدل عددی نیز با استفاده از نرم افزار عناصر محدود ABAQUS توسعه داده شد، که بتوان برای انجام مطالعات پارامتریک از آن بهره گرفت. نتایج مدل عددی ایجاد شده با نتایج آزمایشات انجام یافته مقایسه شده و تایید صحت شد. آنچه از نتایج مقاومت پسماند مقاطع حاصل شد این است که استفاده از پوشش‌های ضد حریق، مقاومت پسماند مقاطع را در دمای 800 و 1000 درجه سانتی‌گراد نسبت به نمونه بدون پوشش در همان دما حدود 30 تا 34 درصد افزایش داده است. https://www.jsce.ir/article_236837.html طراحی قاب‌های بتنی مقاوم در برابر بارهای جانبی به طور معمول به دلیل انعطاف‌پذیری پایین آن‌ها، دارای استحکام و محدودیت‌های جابجایی نسبی طبقه‌ها (دریفت) کنترل می‌شود. هدف از این مطالعه ارزیابی عملکرد لرزه‌ای یک قاب بتنی 8 طبقه طراحی شده بر اساس آیین‌نامه ایران با سه سطح مختلف از حد مجاز جابجایی نسبی طبقه‌ها برابر با 5/0، 75/0 و 0/1 درصد است. ارزیابی لرزه‌ای در این تحقیق با استفاده از تحلیل پوش‌آور و تحلیل دینامیکی تاریخچه زمانی زلزله با استفاده از 10 رکورد زلزله با سطوح مختلف PGA انجام شده است. مقادیر میانگین بعلاوه یک انحراف استاندارد نسبت جابجایی نسبی بام، حداکثر نسبت جابجایی نسبی طبقه‌ها به عنوان مبنایی برای ارزیابی عملکرد لرزه‌ای است. برای این منظور از 3 نوع طراحی مختلف به صورت ثابت قراردادن ابعاد ستون و تیر و متغییر قراردادن اندازه میلگردها، همچنین 3 نوع طراحی مختلف دیگر با متغییر قراردادن ابعاد ستون و تیر و ثابت قرار دادن اندازه میلگردها در نتایج بررسی شده است. سپس یکی از طراحی‌ها با الیاف FRP تقویت شد. نتایج به‌دست‌آمده نشان داد که با ثابت قرار دادن اندازه میلگردها و افزایش ابعاد قاب کاهش استحکام و جابجایی نسبی طبقه‌ها بیشتر خواهد شد، این تغییرات در حداکثر میزان خود در طراحی D1 نسبت به طراحی D2، 33 درصد بیشتر شده است. https://www.jsce.ir/article_237290.html در این پژوهش، عملکرد یک سازه ساندویچی فلزی نوآورانه با هسته شبکه مربعی فلزی که به‌صورت چینش تناوبی ( چیدمان یکی در میان ) با بتن سبک پر شده است، به‌طور جامع در برابر بارگذاری انفجاری مورد ارزیابی قرار گرفت. برخلاف تحقیقات پیشین که عمدتاً بر سازه‌های کاملاً فلزی متمرکز بودند، این مطالعه استفاده همزمان از فلز و بتن سبک در هسته سازه ساندویچی را مد نظر قرار داده است تا جذب انرژی بهبود یابد و تغییر شکل ناشی از موج انفجار به حداقل برسد. شبیه‌سازی عددی دقیق با استفاده از نرم‌افزار ABAQUS/Explicit نسخه ۲۰۲۴ انجام شد و اثر انفجار TNT با سه جرم مختلف شامل ۱، ۲ و ۳ کیلوگرم به‌طور کامل تحلیل گردید. پارامترهای حیاتی شامل جابجایی صفحات فوقانی و تحتانی، کرنش پلاستیک معادل ((PEEQ و انرژی‌های جذب‌شده شامل انرژی ویسکوز، پلاستیک، مصنوعی و کل استخراج و با نتایج مرجع Derseh و همکاران (۲۰۲۳) مقایسه شدند. نتایج نشان داد که افزودن بتن سبک به‌صورت چینش تناوبی ( چیدمان یکی در میان ) در هسته فلزی موجب کاهش محسوس جابجایی صفحات، کاهش کرنش پلاستیک و توزیع یکنواخت‌تر انرژی در سراسر سازه می‌شود. تحلیل تاریخچه زمانی جابجایی نشان داد که مدل نوآورانه پس از انفجار سریع‌تر به تعادل می‌رسد و دامنه نوسانات آن کاهش یافته است که بیانگر بهبود رفتار دینامیکی و افزایش ظرفیت میرایی سازه است. علاوه بر این، انرژی کل مستهلک‌شده در مدل نوآورانه کمتر از مدل مرجع است، در حالی که توزیع انرژی در کل سازه مؤثرتر انجام می‌شود. این یافته‌ها نشان می‌دهد که هسته متناوب بتن سبک و فلز طراحی مؤثر و نوآورانه‌ای برای افزایش مقاومت سازه‌های ساندویچی در برابر بارهای دینامیکی شدید فراهم می‌کند. همچنین، این سیستم موجب کاهش وزن، کاهش هزینه‌های ساخت و تسهیل اجرای سازه شده و به‌عنوان گزینه‌ای سبک، مقاوم، اقتصادی و کارآمد برای سازه‌های حساس نظامی، صنعتی و شهری مطرح است. https://www.jsce.ir/article_238370.html ساخت تونل یکی از پیچیده‌ترین پروژه‌های عمرانی بوده و ریسک‌ها جزء جدایی‌ناپذیر اینگونه پروژه‌ها هستند. دستیابی به اهداف هر پروژه عمرانی با کمترین انحراف، مستلزم شناسایی درست ریسک‌های آن بوده که اکثراً بر روی اهداف پروژه تأثیرات منفی زیادی دارند ضمن اینکه شناسایی و الویت‌بندی ریسک‌ها یکی از مهم‌ترین گام‌های مدیریت ریسک می‌باشد. بنابراین هدف اصلی تحقیق حاضر شناسایی و رتبه‌بندی ریسک‌های ساخت تونل در پروژه‌های عمرانی با تأکید بر تونل مترو مشهد - گلبهار است. این تحقیق از حیث هدف، کاربردی و به لحاظ روش از نوع توصیفی - پیمایشی بود. جامعه‌ی آماری پژوهش حاضر خبرگان و صاحب‌نظران حوزه‌ی عمرانی و ساخت و ساز تونل (شامل مدیران، مهندسان، مشاوران و…) با فرض شروطی بوده که تعداد 12 نفر از آنها در بخش CVR و تعداد 15 نفر از آنها در بخش FCM به‌عنوان نمونه انتخاب گردیدند. برای تجزیه و تحلیل داده‌ها از روش نسبت روایی محتوایی (CVR) و تکنیک نقشه شناخت فازی (FCM) برای شناسایی و تعیین ساختار روابط بین ریسک‌ها و مشخص نمودن میزان اثرگذاری و اثرپذیری استفاده شده است. نتایج حاصل از این بررسی نشان داد که هفت عامل و 48 ریسک شامل عامل سرمایه‌گذاری، مالی و حقوقی با 7 ریسک؛ مدیریت فنی با 11 ریسک، عامل انسانی با 6 ریسک، مدیریت ایمنی با 8 ریسک، اکتشافات زمین‌شناسی با 6 ریسک، عامل مواد با 5 ریسک و عامل مدیریتی و سیاسی با 5 ریسک در ساخت و ساز و احداث تونل‌های مترو نقش دارند. در این میان عامل سرمایه‌گذاری، مالی و حقوقی با درجه برونداد 69/3، دارای بیشترین تاثیرگذاری در بین عوامل مورد مطالعه می‌باشد. نتایج ریسک‌های این عامل نشان داد که؛ ریسک‌های روش‌های خاص تأمین مالی پروژه (تهاتر با زمین و اوراق) با ضریب اثر 92/3 دارای بالاترین میزان اثرگذاری در بین ریسک‌های این عامل می‌باشند. https://www.jsce.ir/article_236838.html کندی و عدم‌پیشرفت در اجرای موقفیت پروژه های انبوه سازی مسکن شهری حاکی از وجود موانع و مشکلات ریشه‌ای می ‌باشد که به‌طور جدی بازسازی و توسعه فضای شهری را در معرض تهدید قرار می دهد و از آن می ‌توان به ‌عنوان بحران پروژه های عمرانی نام برد. در این راستا، مطالعه حاضر با رویکرد آسیب شناسانه با ارایه الگویی به شناسایی موانع پیشرفت پروژه های انبوه سازی مسکن ایران می پردازد. این تحقیق به لحاظ روش شناسی از نوع کیفی و نظریه داده بنیاد است و مشارکت کنندگان آن صاحبنظران حوزه پروژه های انبوه سازی مسکن می باشند که به صورت هدفمند و اشباع نظری 30 نفر از آنها انتخاب شدند. ابزار گردآوری داده ها، مصاحبه های نیمه ساختار یافته و ابزار تحلیل داده ها نیز استفاده از سه فرایند کدگذاری باز، محوری و گزینشی بود. یافته ها، موانع پیشرفت پروژه های انبوه سازی مسکن را در 6 مقوله اصلی، 12 مقوله فرعی و 69 شاخص شامل؛ موانع کالبدی-زیست محیطی، اقتصادی-مالی، فرهنگی-اجتماعی، نهادی-مدیریتی، فنونی-حقوقی و مکانیابی-امکانات که براساس منطق و ارتباط دادن آن با هم، نشان داد. از این رو، به نظر می رسد متولیان پروژه های انبوه سازی مسکن کشور با رفع این موانع می توانند در برنامه ریزی ها و سیاست های خود، زمینه کاهش تأخیر در پیشرفت پروژه های انبوه سازی مسکن را در سطح شهری فراهم آورند https://www.jsce.ir/article_238723.html شرکت‌های عمرانی در شرایط درحال تغییر و پیچیده کنونی نیازمند استفاده‌از ابزارهای نوین مدیریتی جهت حفظ جایگاه رقابتی و تداوم فعالیت‌های خود هستند. توجه‌به وضعیت سازمان‌ها ازمنظر میزان بلوغ امری ضروری و اجتناب‌ناپذیر می‌باشد. هدف پژوهش حاضر ترکیب دو رویکرد مدیریتی ناب و چابک برای دستیابی‌به الگوی بلوغ شرکت‌‌های عمرانی در صنعت ساخت‌وساز ایران است. پژوهش ازنظر هدف، کاربردی و ازنظر روش‌شناسی، کمی است. جهت تجزیه‌وتحلیل داده‌ها از تکنیک‌های تصمیم‌گیری چندمعیاره استفاده شد. جامعه آماری از کارفرمایان، مدیران و کارشناسان شرکت‌های عمرانی تشکیل که تعداد 30 نفر به‌عنوان نمونه به‌روش نمونه‌گیری هدفمند انتخاب و داده‌ها، با استفاده‌از ابزار پرسش‌نامه گردآوری شد. مهم‌ترین شاخص‌های رویکرد ناب: کنترل منابع، آموزش و توانمند‌ساز و حداقل کردن هزینه‌ها؛ مهم‌ترین شاخص‌های رویکرد چابک: تعهد مدیریت، چابکی تولید و چابکی زنجیره تأمین و مهم‌ترین شاخص‌های رویکرد ناب-چابک: یکپارچگی زنجیره تأمین، تولید به‌هنگام و فروش به‌هنگام و کاهش زمان انتظار و هزینه‌ها، شناسایی گردید. شاخص مدیریت پروژه از بیشترین تأثیرگذاری و شاخص کاهش زمان انتظار و هزینه‌ها از بیشترین تأثیرپذیری برخورداراند. پیشنهاد می‌شود به تغییر مکرر سفارشات در روند اجرای پروژه توجه شود، از خرید به‌هنگام، تولید به‌هنگام و فروش به‌هنگام، استفاده شود، بر کاهش اتلاف، افزایش کارایی و انعطاف‌پذیری در چرخه عمر پروژه تمرکز شود. این امر شامل مدیریت منظم بازخوردها، همکاری نزدیک ذی‌نفعان و تیم، خودسازماندهی تیم‌ها، تمرکزبر سادگی و طراحی خوب، و اولویت‌بندی تحویل مداوم و سریع بخش‌های قابل استفاده‌از پروژه است. https://www.jsce.ir/article_237735.html فرایند نگهداری و تعمیرات، یکی از فرایندهای سازمان است که وظیفه اصلی آن نگهداری و حفظ ماشین‌آلات در شرایط مطلوب یا بازگرداندن آن‌ها از شرایط نامطلوب به مطلوب است. خرابی ماشین‌آلات، منجر به از دست رفتن زمان در دسترس بودن تجهیزات و افزایش هزینه‌های سازمان می‌شود؛ بنابراین همواره بهبود عملکرد ماشین‌آلات و درنتیجه بهبود فرایند نت، موردتوجه است. هدف این پژوهش توسعه مدل یکپارچه کنترل فرآیند آماری و نگهداری تعمیرات با در نظر گرفتن سیاست تأخیر بازرسی (نظارت) هست. ازآنجاکه مدل ارائه‌شده جزء مسائل NP-Hard می‌باشد، لذا جهت حل آن از الگوریتم فرا ابتکاری ژنتیک استفاده‌ شده است. درنهایت بررسی و اعتبار سنجی مدل ارائه‌شده، داده‌های تصفیه‌خانه آب سیستان مورد تجزیه‌وتحلیل قرارگرفته‌اند. نتایج پژوهش نشان داد که روش فرا ابتکاری ژنتیک می‌تواند به‌عنوان یک‌ راه‌حل مناسب در مسائل عمرانی دارای پیچیدگی زیاد به کار رود؛ بنابراین روش GA می‌تواند در مسائلی مشابه که هدف بهینه کردن هزینه است پاسخگویی خوبی داشته باشد و در زمان کوتاه به هدف بهینه‌ای دست پیدا می‌کند. همچنین نتایج در بررسی پارامترهای تصفیه‌خانه سیستان نشان داد در حالتی که اندازه نمونه (n) برابر 7، پارامتر حد کنترل(I) برابر 2.98، فاصله نمونه‌گیری (h) برابر 4.05، مدت‌زمان نظارت برنامه‌ریزی‌شده(T) برابر 53.78 و مدت‌زمان برنامه‌ریزی‌شده بدون نظارت(TD) برابر 8.09 است، مقدار حداقل میزان هزینه مدل (E(ct)) برابر 106.85 است. در پژوهش ارائه شده متوسط E(ct) حالت سنتی برابر 179.81 و متوسط E(ct) ژنتیک الگوریتم برابر 152.36 است. با توجه به نتاج الگوریتم ژنتیک، این الگوریتم می تواند در این مطالعه موردی تا 15.26% هزینه های تعمیر و نگهداری را بهینه نماید. https://www.jsce.ir/article_238221.html Given the importance of piling projects and their prevalence in carbonate sands, it is essential to examine pile designs and methodologies to enhance the carrying capacity of carbonate soil in these areas. Due to their distinctive structure, carbonate sands, classified as problematic soils, exhibit brittleness and corrosiveness, thereby complicating pile driving operations. This work aimed to implement the physical and numerical modeling of piles with varied geometry to achieve effective performance in this specific soil type. We fabricated four concrete piles with differing geometries and identical material quantities to achieve this goal. We employed four tapered angles, each with a height of 50 cm and a length-to-diameter ratio of 10, to assess the performance of concrete piles. We used the loading frame and hydraulic jack to conduct eight static loading tests in both axial and lateral orientations. We conducted experiments on a soil type that exhibits 60% density. We conducted the experiment using carbonate sand from the Bushehr region. The overall bearing capacity went up as the tapered angle went up. For three conic angles, the axial bearing capacity of the concrete piles went up by 18%, 67%, and 108% compared to the cylindrical sample. We juxtaposed and evaluated the laboratory results against the outcomes of numerical modeling. The results indicated that the data from the laboratory experiments closely aligned with the data from the 3D finite element modeling. https://www.jsce.ir/article_238253.html میراگرهای برشی تسلیم‌شونده به دلیل ویژگی‌هایی مانند سهولت نصب، قابلیت تعویض و توان بالای استهلاک انرژی، راهکاری اقتصادی برای ارتقای عملکرد لرزه‌ای سازه‌ها هستند. این مطالعه به صورت عددی و تحلیلی رفتار لرزه‌ای پانل‌های برشی تسلیمی را مورد بررسی قرار داد. بدین منظور، پس از صحت‌سنجی مدل اجزای محدود با نتایج آزمایشگاهی، مجموعه‌ای شامل ۵۴ مدل پارامتریک با دو ارتفاع مختلف تعریف گردید. هدف اصلی این تحلیل‌ها، بررسی تأثیر پارامترهای کلیدی نظیر نسبت لاغری ورق، درصد سطح بازشو و نیروی محوری بر عملکرد لرزه‌ای این میراگرها بود. در ابتدای مطالعه، بار بحرانی کمانشی ورق برشی محاسبه شد و سپس درصدی از آن به عنوان نیروی محوری به مدل‌ها اعمال گردید. تمامی تحلیل‌ها به صورت استاتیکی غیرخطی انجام گرفت و از منحنی‌های نیرو-جابجایی، شاخص‌های کلیدی شامل سختی الاستیک، مقاومت نهایی و ظرفیت اتلاف انرژی استخراج شد. سپس به منظور برآورد این نتایج، معادلاتی تقریبی بر اساس برازش منحنی پیشنهاد شد. نتایج نشان داد که افزایش نیروی محوری موجب کاهش سختی و مقاومت شده و این اثر در مدل‌های با ضخامت بیشتر چشمگیرتر بود. افزایش ۲۰% بازشو به‌طور میانگین موجب کاهش حدود ۲۸% در مقاومت و ۲۸% در جذب انرژی شد؛ این افت در حضور نیروی محوری ۱۶% بار بحرانی تشدید شد و به %‎۳۷ در مقاومت نهایی و ۳۶% در سختی الاستیک رسید. معادلات تحلیلی پیشنهادی، علاوه بر ارائه دقت مناسب، این قابلیت را دارند که رفتار سازه را در بازه‌های میانی پارامترها برون‌یابی و تخمین زده و به‌عنوان ابزاری کاربردی در فرآیند طراحی این میراگرها مورد استفاده قرار گیرند https://www.jsce.ir/article_151139.html با توجه به رویکردی که به سوی مهندسی زلزله بر مبنای عملکرد ایجاد شده است و همچنین اهمیت و ضرورت مدیریت مناسب و اصولی بحران های احتمالی مانند زلزله، نیاز به ابزارهایی برای ارزیابی و درک واقعی سیستم های سازه ای و غیرسازه ای و همچنین برآورد مناسب خسارت احتمالی و به دنبال آن تصمیم گیری های منطقی، بیش از پیش اهمیت و ضرورت پیدا می کند. اطمینان از سازه همیشه به عنوان یک اصل برای مهندسانی که مسئول طراحی پروژه های عمرانی بوده اند مطرح بوده است. یکی از مکانیزم هایی که در دهه های اخیر توجه به آن افزایش پیدا کرده است خرابی پیشرونده نامیده میشود که به علت تصادف یا حمله، یک یا تعدادی از اعضای سازه ناگهانی خراب می شوند و پس از آن ساختمان بصورت پیشرونده خراب می شود. آنچه در این مقاله مورد بحث قرار خواهد گرفت، بررسی دقیق این نوع خرابی در سازه های فولادی که تا کنون در ایران کمتر به آن پرداخته شده است، می باشد. در این راستا به بررسی این نوع سازه ها که امروزه در کلان شهرهایی همچون تهران کاربرد بسیار پیدا نموده است، خواهیم پرداخت. آنچه از پایان نامه انتظار می رود که دریافت گردد، رفتار سازه در دو حالت خرابی که بطور پیش رونده در سازه ی مورد نظر رخ می دهد می باشد بطوریکه نتایج منحنی های خرابی حاصله در این پایان نامه در سه مرحله (حالت سالم و دو حالت در حذف تعدادی تیر و ستون) با یکدیگر مقایسه گردیده اند. بنابراین حالت خرابی سازه بعنوان متغیر در این سازه درنظر گرفته خواهد شد که در این پروژه سه حالت درنظر گرفته شده است و نتایج حاصله با یکدیگر مقایسه شده اند. نتایج حاصله می تواند در طراحی سازه ها در حالت پدافند غیر عامل مورد استفاده قرار گیرد. https://www.jsce.ir/article_151138.html در این تحقیق رفتار سازه‌ای و نحوه توزیع تنش 9 نوع متداول قوس (شاخ بزی تند، شاخ بزی کند، تخم مرغی، شبدری، پاتوپا، دسته سبدی، نیم دایره، مربعی، کلیل) در معماری ایرانی، تحت بار مرده به همراه بارگذاری لرزه ای، با استفاده از مدلسازی عددی مورد بررسی قرار گرفته است. در این تحقیق، تحلیل ارتعاش آزاد و تحلیل دینامیکی خطی با استفاده از مدل اجزای محدود انجام شده است. نتایج مدلسازی‌ها ایجاد تمرکز تنش در نقاط بحرانی، که غالبا ناحیه شکرگاهی و تیزه در راستای اعمال نیروی زلزله که بیشینه تنش کششی این ناحیه حدود 4 برابر بیشینه تنش ناحیه تکیه گاهی می باشد و همچنین تمرکز تنش ناحیه تکیه گاهی در راستای گرانش که بیشینه تنش این ناحیه حدود 15 برابر ناحیه شکرگاهی است، را نشان می دهد. برای تحلیل دینامیکی از داده‌های شتاب نگاشت یک منطقه نیمه کویری در ایران استفاده شده است. پس از مقایسه نتایج، مشاهده شد که قوس کلیل باربری مناسبی نسبت به بقیه قوس‌ها داشته و تنش‌های کششی و فشاری آن به ترتیب حدود 65% و %‌5/7 مقدار مجاز مصالح می باشد. قوس دسته سبدی نسبت به قوس‌های دیگر دارای سختی بیشتری بوده که حدود 5 برابر قوس شاخ بزی تند است. با توجه به تحلیل تنش‌ها، راستای ترک‌ها نیز در این تحقیق مورد بررسی قرار گرفته است و مشاهده شد که محل شروع ترک‌ها در وجه داخلی قوس‌ها در ناحیه شکرگاهی و تکیه‌گاه می‌باشد. نتایج این تحقیق جهت اتخاذ تصمیم مداخلاتی مناسب برای مرمت بناهای تاریخی و همچنین کمک به تدابیر پیشگیرانه در راستای پایداری لرزه‌ای و مقاوم‌سازی در ابنیه تاریخی دارای قوس می‌باشد. https://www.jsce.ir/article_135019.html In this research Concrete mix designs were prepared according to the design of expert method and a total of 6 mixes with 72 samples prepared to consist of concrete grade C-25. The test samples were produced with the percentage of substitution for the fine aggregate by 1, 2, 3, 4, and 5% of polyethylene terephthalate plastic waste aggregate. Moreover, a control mix without replacement for the fine aggregate was used to have a relative analysis. The prepared samples consist of concrete cubes, cylinders, and beams. Furthermore, laboratory experiments were carried out for the prepared concrete test samples. The lists of experiments conducted were; material property, slump, unit weight, compressive strength, splitting tensile strength, and flexural strength tests. The test results were analyzed and compared with the respective conventional concrete characteristics and show that there was a slight increase in compressive strength of the concrete up to 3% replacement and reduction in compressive strength increases beyond 3% replacement due to the replacement of polyethylene terephthalate aggregates. Also like compressive strength there was an increase of tensile strength recorded with increasing polyethylene terephthalate bottle aggregate content up to 3% replacement. But more than 3% substitution of fine aggregate with polyethylene terephthalate bottle fiber results in a reduction in tensile strength, flexural strength. This test result shows that as it is possible to use polyethylene terephthalate bottles in concrete production as a partial substitution for fine aggregates not more than 3% replacement. . https://www.jsce.ir/article_153995.html مشاهدات زلزله‌های اخیر نشان‌دهنده خسارات لرزه‌ای قابل توجه به اجزای غیرسازه‌ای است. از این رو طراحی لرزه‌ای صحیح اجزای غیرسازه‌ای حائز اهمیت است. در این راستا، فصل چهارم ویرایش چهارم آیین‌نامه 2800 و فصل سیزدهم آیین‌نامه ASCE 7-22 دو روش استاتیکی معادل و دینامیکی طیفی را برای تخمین نیروهای لرزه‌ای وارد بر اجزای غیرسازه‌ای تعریف می‌نمایند. تعیین نیروهای وارد بر اجزای غیرسازه‌ای به روش استاتیکی معادل بی‌نیاز از طرح سازه اصلی ساختمان می‌باشد. از طرفی برای استفاده از روش دینامیکی طیفی، ابتدا بایستی سازه اصلی طراحی شود که می‌تواند زمان اجرای پروژه را به تاخیر اندازد. در این پژوهش، با استفاده از پایگاه داده‌ای متشکل از 196داده شتاب طبقه حاصل از10 سازه‌ بتنی واقعی، طراحی و اجراء شده بر مبنای آیین‌نامه 2800 و مقررات ملی ساختمان ایران، میزان شتاب وارد بر اجزای غیرسازه‌ای توسط دو روش پیش گفته‌ آیین‌نامه‌های 2800 و ASCE 7-22 در طبقات مختلف مقایسه گردیده است. سازه‌های بتنی مورد بررسی در این پژوهش دارای سیستم لرزه‌بر جانبی قاب خمشی بتنی می‌باشند. نتایج، نشان ‌دهنده اختلاف قابل توجه بین نتایج حاصل از دو روش می‌باشد و روش استاتیکی معادل آیین‌نامه 2800 غالبا نتایجی محافظه‌کارانه دارد. در ادامه، ضرایب تعدیل برای تخمین میزان نیروی حاصل از روش استاتیکی معادل برای هر یک از سیستم‌های سازه‌ای پیشنهاد گردیده است و در آخر رابطه‌ای برای تخمین شتاب جانبی پیشنهاد گردیده است. مقدار ضریب تعیین برای آموزش رابطه پیشنهادی در این پژوهش 8/0، برای رابطه استاتیکی معادل آیین نامه‌های 2800 و ASCE 7-22 به ترتیب 53/0 و 77/0 به‌دست آمده است که بیانگر دقت بیشتر رابطه پیشنهادی می‌باشد. رابطه پیشنهادی با استفاده از 18داده مستخرج از مدل‌های تجربی صحت‌ سنجی شده است و مقدار ضریب تعیین در این مرحله، برای رابطه پیشنهادی برابر 89/0 و برای رابطه آیین‌نامه‌های 2800 و ASCE 7-22 به ترتیب برابر 88/0 و 82/0 به‌دست آمده است. https://www.jsce.ir/article_148213.html با توجه به احتمال وقوع زلزله‌های بعدی پس از یک زلزلۀ بزرگ، آگاهی از وضعیت سازه‌های آسیب دیده از زلزلۀ اصلی، ضروری است. لزوم اطمینان از وضعیت عملکردی پل‌های بزرگراهی به عنوان حیاتی‌ترین عنصر شبکه حمل و نقل پس از وقوع لرزۀ اصلی بسیار حائز اهمیت است. علاوه بر روش‌هایی مانند بازرسی میدانی پس از زلزله و تعیین میزان خرابی اجزای پل به منظور تصمیم‌گیری در مورد اولویت مقاوم سازی و تعمیر اعضاء، کاهش حجم ترافیک و یا بستن پل، لازم است تا از معیارهایی علمی و غیر‌وابسته به نظر شخصی برای تعیین عملکرد و میزان آسیب وارده بر اجزای مختلف پل با لحاظ نمودن خطر وقوع پس لرزه و احتمال خرابی‌های بیشتر استفاده نمود. در این تحقیق شکنندگیِ پس از زلزلۀ پل‌های بزرگراهی چند دهانه سادۀ شاهتیر بتنی تحت اثر پس لرزه‌های احتمالی با استفاده از دو مدل نیاز پس لرزۀ احتمالاتی تعیین و با یکدیگر مقایسه می شوند. بدین منظور، با استفاده از مدلسازی تحلیلی سه بعدی با در نظر گرفتن جزئیات دقیق مدلسازی اجزای آسیب پذیر پل و نیز لحاظ نمودن منابع مختلف عدم قطعیت، توابع شکنندگیِ پس‌لرزه در سطح اجزاء و سیستمِ پلِ آسیب دیده با توجه حالت خرابی سازه پس از لرزۀ اصلی به دست آمده‌اند. توابع شکنندگیِ پس لرزۀ حاصل از دو مدل نیاز احتمالاتی به کار رفته در این تحقیق، اختلاف کمی با یکدیگر نشان دادند. مطابق با نتایج به دست آمده و با توجه به خطر وقوع پس لرزه، در وضعیت خرابی کم پس از زلزلۀ اصلی نشیمن‌ها آسیب‌پذیرترین اعضاء بوده اند; در حالیکه در حالت خرابی متوسط و شدید پس از لرزۀ اصلی ستون‌ها شکننده ترین عضو بوده‌اند. https://www.jsce.ir/article_143710.html بتن غلتکی روسازی راه بتنی می‌باشد که شامل اجزای بتن معمولی بوده و تفاوت‌هایی مانند روانی، دانه‌بندی سنگدانه‌ها، طرح اختلاط و روش ساخت دارد. در این مقاله بعد از تعیین روانی به روش وی‌بی، مقاومت‌های فشاری، کششی شکافت و خمشی در سنین 7، 28 و 90 روزه تعیین شد و روابط بین مقاومت‌های فشاری بتن غلتکی معمولی در سنین مختلف به دست آمد. همچنین روابط بین مقاومت‌های مختلف بتن غلتکی معمولی در سن 28 روزه ارائه گردید که انطباق مناسبی بین روابط به دست آمده در این مقاله و روابط ارائه شده توسط ACI وجود دارد. سپس با هدف رفع نقایص بتن غیر‌مسلح و بهبود مشخصات مکانیکی، الیاف فولادی و نانوسیلیس به ترتیب با نسبت‌های حجمی 0.33، 0.67 و 1درصد و نسبت‌های وزنی 0.5، 1 و 1.5 درصد به بتن غلتکی معمولی اضافه شده است و مقاومت‌های مختلف و در سنین متفاوت تعیین شده است. بیشترین مقدار افزایش در مقاومت در نمونه‌های حاوی 1 درصد الیاف فولادی و 1 درصد نانوسیلیس اتفاق افتاده است که در سن 28 روز، مقاومت‌های فشاری، کششی شکافت و خمشی به ترتیب به مقدار 27.2، 94.4 و 102.6 درصد افزایش داشته است. تاثیر افزودن الیاف فولادی و نانوسیلیس در مقاومت خمشی بیشتر از مقاومت فشاری و کششی شکافت می‌باشد. روند تغییر مقاومت در نمونه‌های 7 و 90 روزه مشابه رفتار نمونه‌های 28 روزه می‌باشد. افزودن الیاف فولادی و نانوسیلیس باعث افزایش زمان وی‌بی و کاهش کارآیی مخلوط می‌شود که نانوسیلیس با افزایش لزجت خمیر سیمان باعث کاهش خارج شدن ملات سیمان از بتن در مدت تراکم می‌شود. با گنجاندن الیاف فولادی و نانوسیلیس می‌توان ضخامت روسازی را کاهش داد که به تبع آن مقدار و هزینه مصالح مصرفی کاهش یافته و سرعت اجرا بالاتر خواهد رفت، همچنین بار مرده نیز کاهش می‌یابد که می‌تواند در سازه‌هایی مانند پل‌ها دارای اهمیت باشد. https://www.jsce.ir/article_148214.html ریسک مالی یکی از مهم‌ترین مسائل در پروژه‌های راه‌سازی ایران است که با روش تأمین مالی مشارکت عمومی – خصوصی به بهره‌برداری می‌رسند. هدف این پژوهش طراحی مدل ارزیابی ریسک مالی این پروژه‌ها در ایران است. این پژوهش در دو بخش مجزا به انجام رسید. در بخش کیفی این پژوهش آمیخته (کیفی-کمی) شناسایی شاخص‌های ارزیابی ریسک مالی با تحلیل محتوا مصاحبه نیمه ساختاریافته با 23 خبره انجام شد که حاصل 51 کدگذاری باز بود و 14 معیار استخراج شد، در بخش کمی برای تعیین ارتباط بین شاخص‌ها و سطر بندی مدل از روش مدل‌سازی ساختاری تفسیری استفاده‌شده است. همچنین تحلیل میک مک نیز برای مشخص شدن هویت نوع معیارها به کار گرفته شد. نتایج تحلیل میک مک نشان داد که از میان این متغیرها ریسک عملیاتی متغیر خودمختار، ریسک نرخ ارز و ریسک سیاسی متغیرهای مستقل و سایر متغیرهای مدل نیز از نوع متغیر رابط هستند. حاصل استفاده از مدل‌سازی ساختاری تفسیری یک مدل پنج سطری با 14 شاخص بود. بررسی مدل این پژوهش نشان داد که ریسک سیاسی تأثیرگذارترین متغیر و ریسک نقدینگی، ریسک بازار، ریسک نرخ تورم، ریسک اعتباری، نحوه تأمین مالی بانکی پروژه، تغییرات نرخ بازده مورد انتظار و عملکرد مالی نیز تأثیرپذیرترین متغیرهای این مدل هستند. https://www.jsce.ir/article_149145.html در مطالعه حاضر طراحی یک سیستم کنترل تطابق‎پذیر در سازه‎های با میراگر اصطکاکی ارائه شده است. در این طراحی با در نظر گرفتن سازه بعنوان یک سیستم دینامیکی، برخی از خصوصیات آن نظیر سختی و میرایی طوری ‌تنظیم‌ شده که اثر دینامیکی نیرو روی سازه تا سطح قابل قبولی کاهش پیدا کند. با این روش فرکانس طبیعی سازه، شکل طبیعی و همچنین مقادیر میرایی متناظر آن به گونه ای تغییر می‎یابد که نیروهای دینامیکی ناشی از بارهای محیطی کاهش یابند. در این تحقیق ابتدا معادلات حرکت برای یک سازه با چند درجه آزادی دارای میراگر اصطکاکی بیان شده و در ادامه با استخراج ماتریس سختی سیستم و حل معادلات حرکت، پاسخ جابجایی و شتاب سازه محاسبه شده است. سپس طراحی سیستم کنترلی دو حالته بر مبنای بهینه‎سازی پاسخ شتاب یا جابجایی سازه به گونه ای انجام شده که مقدار نیروی مناسب لغزش میراگر با توجه به مقدار حداکثر جابجایی یا شتاب سازه قابل تنظیم باشد. نتایج شبیه‎سازی‎ها و تحلیل‎های عددی برای سازه‎های 4، 6، 8 و 10 طبقه تحت رکوردهای زلزله متفاوت توسط سیستم کنترلی پیشنهادی، مقدار نیروی لغزش بهینه سازه را با در نظر گرفتن الویت شتاب یا جابجایی نتیجه می‎دهد. به گونه‎ای که به عنوان نمونه برای یک سازه 8 طبقه، مقدار حداکثر جابجایی سازه 7 برابر کمتر از مقدار مجاز آن در آیین نامه می‎باشد. https://www.jsce.ir/article_237544.html در این پژوهش، جزئیات یک اتصال جدید بر پایه جعبه فولادی و آرایش بهینه‌شده سخت‌کننده‌های داخلی و خارجی ارائه شد. این پیکربندی با ایجاد مسیرهای مناسب برای انتقال نیرو و بهبود توزیع تنش، عملکرد خمشی و برشی اتصال را ارتقا می‌دهد و در عین حال، نیاز به ورق‌های پیوستگی و مضاعف را حذف کرده و فرآیند ساخت را ساده‌تر می‌سازد. در گام نخست، سه نمونه با عملکرد برتر بر پایه تحلیل‌های عددی اولیه انتخاب و تحت بارگذاری چرخه‌ای آزمایشگاهی ارزیابی شدند. خروجی‌های این مرحله شامل سختی الاستیک، لنگر نهایی، ظرفیت جذب انرژی، دوران چشمه اتصال و کرنش در اجزای اصلی بود. بر اساس نتایج آزمایشگاهی، بهترین نمونه شناسایی شد و پس از صحت‌سنجی مدل عددی بر مبنای آن، مطالعات پارامتریک برای بررسی اثر ضخامت جعبه فولادی بر رفتار اتصال انجام شد. هدف این بخش، تحلیل حساسیت نتایج نسبت به تغییر ضخامت جعبه فولادی و ارزیابی نقش آن در ارتقای صلبیت اتصال بود. نتایج آزمایشگاهی نشان داد که مدل دارای سخت‌کننده‌های داخلی هم‌راستا با بال تیر، سختی و مقاومت را به‌ترتیب ۹ و 2/5 برابر نسبت به مدل مبنا افزایش داد. همچنین افزودن سخت‌کننده‌های خارجی، لنگر نهایی و سختی را به‌ترتیب 8/3 و 2/6 برابر مدل مبنا بهبود بخشید. علاوه بر این، نتایج عددی حاکی از آن است که با انتخاب ضخامت جعبه فولادی حداقل ۲ میلی‌متر بیشتر از ضخامت بال تیر، مقاومت و سختی اتصال به وضعیت پایدار رسیده و افزایش بیشتر ضخامت اثر ناچیزی بر نتایج دارد. همچنین نتایج عددی نشان داد که در محدوده ضخامت‌های بزرگ‌تر یا مساوی ۸ میلی‌متر، اتصال به شکل‌پذیری ۴/۷ رسیده و نسبت میرایی معادل آن تا حدود ۴۰ درصد افزایش می‌یابد. https://www.jsce.ir/article_237545.html میراگر جرمی متوازن با اینرتر، در حال تبدیل شدن به یک دستگاه شناخته شده برای کاهش ارتعاشات ساختمان‌هاست ولی اتصال آن به طبقات مختلف، می‌تواند با چالش اجرایی معماری همراه باشد. برای غلبه بر این چالش، دراینجا سامانه میراگر جرمی اینرتر دوگانه برای کنترل یک ساختمان معیار 10 طبقه با میرایی ذاتی 2 درصد مورد مطالعه قرار گرفته است که جرم میراگر جرمی اینرتر بین دو وزنه بصورت متغیر بهینه شده است و پایانه‌های دستگاه مکانیکی اینرتر به وزنه‌های میراگر متصل گردیده است. طی بهینه یابی نسبت‌ فرکانسی، نسبت میرایی و نسبت جرمی وزنه‌ها با هدف به حداقل رساندن نُرم بی‌نهایت تابع تبدیل گریز طبقات جستجو می‌شوند. الگوریتم ژنتیک بعنوان یک روش تکاملی پایه، الگوریتم دسته ذرات بهینه یاب بعنوان یک روش متداول در زمره هوش جمعی درکنار الگوریتم نوین جستجوی پرنده گریزان برای مساله حاضر ویژه سازی شده اند. مقایسه نتایج، حاکی از برتری چشمگیر سرعت و کیفیت همگرایی الگوریتم جستجوی پرنده گریزان با قابلیت عبور از بهینه‌های موضعی می باشد چنانچه طی حالت‌های مختلف توانست تا بیش از 40% بهبودتابع هدف نسبت به میانگین نتایج دو روش دیگر بدست دهد. پس از طراحی بهینه سامانه‌های کنترل، مقایسه رفتاری سامانه اینرتر تک دارای اتصال پایانه دوم اینرتر به طبقات متفاوت با سامانه اینرتر دوگانه، برتری عملکرد سامانه میراگر جرمی اینرتر دوگانه را تحت مجموعه ای از شتابنگاشت‌های حوزه دور و نزدیک زلزله (با اثر جهت پذیری رو به جلو و گام پرتاپی) آشکار می نماید. https://www.jsce.ir/article_238429.html در سال‌های اخیر، استفاده از سیستم‌های پیش‌ساخته بتنی به دلیل سرعت بالای اجرا، امکان کنترل کیفیت بهتر در کارخانه و کاهش هزینه‌ها، به‌طور چشمگیری افزایش یافته است. اتصالات خمشی تیر به ستون در سازه‌های بتنی پیش‌ساخته به دو روش تر و خشک اجرا می‌شوند، با این حال صلبیت و ظرفیت خمشی این اتصالات، به‌ویژه در مناطق لرزه‌خیز، کمتر مورد توجه قرار گرفته است. از سوی دیگر، با توجه به لرزه‌خیزی کشور ایران، کاهش وزن مؤثر لرزه‌ای سازه همراه با حفظ مقاومت فشاری مناسب بتن، اهمیت ویژه‌ای دارد؛ از این‌رو استفاده از بتن سبک سازه‌ای می‌تواند ضمن کاهش وزن مؤثر لرزه‌ای، مزایایی همچون سهولت حمل‌ونقل و اجرا در اعضای پیش‌ساخته را فراهم آورد. در این پژوهش، سه نمونه اتصال بیرونی تیر به ستون خمشی شامل یک نمونه اتصال درجا ساخته‌شده با بتن معمولی، یک نمونه اتصال درجا با بتن سبک و یک نمونه اتصال پیش‌ساخته ترکیبی از بتن معمولی و بتن سبک، تحت بارگذاری رفت‌وبرگشتی مورد آزمایش قرار گرفت. در این راستا، مکانیسم خرابی، ظرفیت باربری، سختی اولیه و میزان انرژی جذب‌شده نمونه‌ها مورد بررسی و مقایسه قرار گرفت. همچنین به‌منظور دستیابی به الگوی تحلیلی رفتار اتصال پیش‌ساخته بتن سبک، مدلسازی عددی به روش اجزای محدود انجام شد. نتایج نشان داد میزان انرژی جذب‌شده در اتصال پیش‌ساخته، نسبت به اتصال درجا با بتن معمولی و اتصال درجا با بتن سبک، به‌ترتیب 19 و 33 درصد افزایش یافته است که بیانگر عملکرد لرزه‌ای مناسب‌تر این اتصال است. افزون بر این، نیروی نهایی به‌دست‌آمده از آزمایش‌ها برای اتصال پیش‌ساخته، به‌ترتیب 12 و 20 درصد بیشتر از اتصال درجا با بتن معمولی و اتصال درجا با بتن سبک بوده است. در پایان، الگوی مفصل پلاستیک لنگر–انحنای اتصال پیش‌ساخته بتن سبک بر اساس نتایج تحلیل عددی ارائه گردید. https://www.jsce.ir/article_239602.html در این پژوهش، بتن حاوی سبکدانه‌ی اسکوریا با سه نسبت دانه‌بندی 30-70، 40-60 و 20-40-40 با %20 ماسه طبیعی، نسبت آب به چسباننده 42/0، عیار سیمان 500، تحت عمل‌آوری سریع 24 ساعته، 28 روزه و 90 روزه ارزیابی شدند. نوآوری این پژوهش، مقایسه‌ی همزمان تاثیر تیپ دانه‌بندی، سطح جایگزینی متاکائولین و سه روش عمل‌آوری بر چهار شاخص مقاومت فشاری، مدول الاستیسیته دینامیکی، درصد جذب آب و عمق نفوذ آب بود. مخلوط CM15[90D] دارای حداکثر مقاومت فشاری با مقدار40 مگاپاسکال بود و مخلوط CM15[X] با 32 مگاپاسکال تنها %20 کمتر از بیشینه ثبت شد. مدول الاستیسیته‌ی دینامیکی به دلیل ماهیت متخلخل سبکدانه‌ها، دارای تغییرات محدودی بود. جذب آب CM15[X] حداقل مقدار برابر را کسب کرد و مخلوط CM15-[90D] تنها %5/5 بیشتر از آن بود. در شاخص نفوذپذیری، کمترین عمق نفوذ آب در مخلوط CM15[90D] برابر 30 میلی‌متر ثبت شد که نسبت به نمونه‌ی شاهد هم سن، %25 کاهش داشت و همین مخلوط در عمل‌آوری سریع %75/14 کاهش نشان داد. همچنین رابطه‌ی معکوس مقاومت فشاری و نفوذپذیری در تیپ C، منظم‌تر بود و مقدار R2 برابر %06/97 گزارش شد. در نهایت، ترکیب عمل‌آوری سریع و متاکائولین به عنوان یک مسیر اجرایی برای تولید بتن با زمان ساخت کوتاه و دوام بهتر، شامل کاهش جذب آب و نفوذپذیری، ارائه شد که امکان غربال اولیه‌ی طرح اختلاط های کارآمد در 24 ساعت را فراهم کرد. https://www.jsce.ir/article_240298.html در این پژوهش، تأثیر میدان الکترومغناطیسی (EMF) و هندسه نمونه‌ها بر عملکرد محوری ستون‌های بتن مسلح مورد بررسی قرار گرفته است. برای این منظور، دو نوع نمونه به ابعاد 75×15×15 سانتی‌متر (مکعب ) و 15×75 سانتی‌متر (استوانه‌) تحت آزمایش‌های محوری قرار گرفتند. آزمایش‌ها در سه سطح شار میدان مغناطیسی (0، 0/35 و 0/7 تسلا) و سه سطح شدت جریان الکتریکی (0، 24 و 36 آمپر) انجام شدند. هدف از این آزمایش‌ها، ارزیابی کمی تغییرات مقاومت محوری بر اساس نوع هندسه ستون و پارامترهای الکترومغناطیسی بود. نتایج نشان داد که اعمال میدان مغناطیسی تا شدت 0/35 تسلا موجب افزایش مقاومت محوری هر دو نوع نمونه می‌شود؛ با این حال، در شدت‌های بالاتر میدان مغناطیسی (0/7 تسلا)، کاهش قابل توجهی در مقاومت محوری مشاهده گردید. این کاهش در نمونه‌های مکعب بیشتر بود که علت آن توزیع غیریکنواخت تنش و تمرکز کرنش در گوشه‌ها می‌باشد. از سوی دیگر، اعمال جریان الکتریکی در تمامی سطوح باعث کاهش مقاومت محوری شد؛ این کاهش در نمونه‌های مکعب‌ محسوس‌تر بوده و این نمونه‌ها رفتار ناپایدار‌تری تحت تأثیر میدان الکتریکی از خود نشان دادند. تحلیل تأثیر نوع هندسه نشان داد که نمونه‌های استوانه‌ای به دلیل توزیع یکنواخت‌تر تنش و نبود گوشه‌های تیز، مقاومت بهتری در برابر میدان‌های مغناطیسی و الکتریکی دارند. در مقابل، نمونه‌های مکعب‌مستطیلی به دلیل تمرکز تنش و آسیب‌پذیری در نواحی گوشه‌ای، افت عملکرد بیشتری را از خود نشان دادند. https://www.jsce.ir/article_241079.html توسعه پایدار شهری اکنون به یک هدف عمده جهانی تبدیل شده است، به‌ویژه در مناطق تاریخی شهری که برقراری تعادل بین بازسازی و حفظ فرهنگ با چالش همراه است. این مطالعه بر غرب آسیا و بین‌النهرین تمرکز دارد و چارچوبی جامع برای ارزیابی پایداری پروژه‌های بازسازی بافت‌های فرسوده و تاریخی شهری ارائه می‌دهد. این چارچوب، شاخص‌های پایداری را در چهار دسته شناسایی و اولویت‌بندی می‌کند: محیط زیست، اجتماعی/فرهنگی، اقتصادی و حمل‌ونقل (حمل‌ونقل برای تضمین دسترسی‌ها، اتصال شهری و کاهش اثرات زیست‌محیطی از طریق گزینه‌های پایدار اساسی است، اما اغلب در بازسازی تاریخی نادیده گرفته می‌شود). شاخص‌ها براساس نظرات کارشناسان از طریق پرسشنامه‌های ساختاریافته، وزن و دامنه‌های امتیازی خاصی دریافت می‌کنند که امکان ارزیابی دقیق پایداری در پروژه‌های بازسازی را فراهم می‌کند. نوآوری اصلی پژوهش در ارائه چارچوب تصمیم‌گیری بومی‌سازی‌شده برای بازسازی بافت‌های تاریخی شهری است که، بعد حمل‌ونقل به‌صورت مستقل در کنار ابعاد محیط‌زیست، اقتصادی و اجتماعی آمده و برای هر شاخص، دامنه‌های امتیازدهی وابسته به نوع پروژه تعریف شده است. داده‌ها از طریق پرسشنامه‌های تخصصی ساختاریافته (n = 31) جمع‌آوری، و وزن شاخص‌ها و محدوده امتیازدهی با استفاده از ارزیابی‌های مقیاس لیکرت وتحلیل های تجمیع آماری تعیین شد. نتایج نشان می‌دهد بعد اجتماعی مهم‌ترین جنبه برای دستیابی به نتایج پایدار در مناطق تاریخی است، به‌ویژه در مورد رضایت کاربران و حفظ فرهنگ. شاخص‌های اقتصادی مانند طول عمر ساختمان و هزینه‌ اثربخشی نیز بسیار مهم هستند. حمل‌ونقل یکی از ابعاد تأثیرگذار در افزایش تاب‌آوری و پایداری شهری است (با تشویق به حمل‌ونقل عمومی کارآمد و در دسترس، و کاهش ترافیک در محله‌های پررفت‌وآمد تاریخی). یافته‌ها همچنین نشان می‌دهند بعد محیط زیست برای دستیابی به نتایج پایدار، به‌ویژه در استفاده از مصالح پایدار و حفظ منابع، حیاتی است. https://www.jsce.ir/article_241105.html در این پژوهش، عملکرد سازه‌ای تیرهای بتن مسلح تحت تقویت خمشی و برشی با استفاده از ورقه‌های کامپوزیت سیمانی الیافی توانمند مورد بررسی قرار گرفته است. در تقویت خمشی، ورقه‌های کامپوزیت همراه با میلگردهای پلیمری در ناحیه کششی تیر به‌کار گرفته شدند، در حالی‌که در تقویت جانبی، همین ورقه‌ها بدون استفاده از میلگرد پلیمری در جان تیرها نصب گردیدند. به‌منظور ارزیابی خواص مکانیکی این سیستم، آزمایش‌های کشش مستقیم، مقاومت فشاری و خمش سه‌نقطه‌ای بر روی نمونه‌های کامپوزیت انجام شد. همچنین، دو نمونه تیر بتن مسلح تحت بارگذاری یکنواخت در آزمون خمش چهار نقطه‌ای قرار گرفتند و مدل‌سازی عددی با نرم‌افزار آباکوس برای اعتبارسنجی نتایج تجربی صورت پذیرفت. در ادامه، ۴۵ مدل تیر به‌صورت عددی تحلیل شدند که در آن‌ها متغیرهایی نظیر نوع تقویت جانبی، آرایش تقویت خمشی و قطر میلگردهای فولادی در بازه ۸ تا ۱۶ میلی‌متر مورد بررسی قرار گرفت. در قطر میلگرد ۸ میلی‌متر، ظرفیت باربری از 83/15 به 52/156 کیلونیوتن و ظرفیت جذب انرژی از 34/364 به 33/5249 کیلونیوتن افزایش یافت که به ترتیب معادل 889 درصد و 1341 درصد رشد نسبت به نمونه کنترل بود. همچنین در قطر ۱۲ میلی‌متر، ظرفیت باربری به 59/182 کیلونیوتن و جذب انرژی به 50/6534 کیلونیوتن رسید که نسبت به نمونه پایه، افزایش‌هایی معادل 466 درصد و 607 درصد را نشان دادند. این نتایج نشان می‌دهد که استفاده هدفمند از ورقه‌های کامپوزیت در تقویت خمشی و جانبی، همراه با طراحی مناسب اجزای مقاوم‌سازی، تأثیر قابل‌توجهی در ارتقاء ظرفیت باربری و جذب انرژی تیرهای بتن مسلح دارد. https://www.jsce.ir/article_241835.html منظور نمودن اندرکنش خاک سازه باعث افزایش دقت مدل سازه در تحلیل در برابر نیروی زلزله می‌شود. در تحلیل اندرکنش خاک و سازه، انعطاف‌پذیری خاکی که سازه بر آن متکی است در نظر گرفته می‌شود. فونداسیون سطحی تحت اثر حرکت‌های غیرالاستیک لغزش، نشست و حرکت گهواره‌ای، تحت بارهای لرزه‌ای، می‌تواند یک مکانیسم بسیار مفید برای اتلاف انرژی فراهم کند. در این تحقیق اثر اعمال اندرکنش خاک و سازه در رفتار لرزه‌ای دیوارهای برشی کوتاه و بلند مورد‌بررسی قرار‌گرفته است. برای این منظور دیوارهای برشی با نسبت ارتفاع به طول متفاوت که هم شامل دیوارهای کوتاه و هم شامل دیوارهای بلند باشد با لحاظ فونداسیون نواری انعطاف‌پذیر با رفتار غیرالاستیک در محیط نرم‌افزار اپنسیس مدل‌سازی و تحت تحلیل استاتیکی غیرخطی قرار‌گرفته است. این مطالعه بر ضرورت نگاه تفکیک‌شده به المان‌های سازه‌ای با مشخصات دینامیکی متفاوت در مواجهه با پدیده‌ی اندرکنش خاک و سازه تأکید می‌کند. با عنایت به اهمیت اندرکنش رفتار خمشی و برشی در رفتار دیوارهای برشی، دیوارها با لحاظ اندرکنش رفتار خمشی و برشی مد‌‌‌‌‌ل‌سازی و تحت تحلیل استاتیکی غیرخطی قرار‌گرفته‌اند. نتایج حاصل از بررسی نشان می‌دهد که لحاظ اندرکنش خاک و سازه موجب افزایش زمان تناوب سازه، افزایش تغییر مکان جانبی نسبی سازه و کاهش برش پایه می‌شود. در مقایسه عملکرد دیوار برشی کوتاه و بلند با لحاظ اندرکنش خاک و سازه، میزان افزایش زمان تناوب در دیوارهای برشی کوتاه بیشتر از دیوارهای برشی بلند مشاهده شد. در بررسی درصد کاهش برش پایه با اعمال اندرکنش خاک و سازه، با افزایش نسبت ارتفاع به طول دیوار، درصد کاهش برش پایه، افزایش پیدا کرده است. https://www.jsce.ir/article_241850.html خرابی پیش‌رونده، یکی از مهم‌ترین چالش‌های عملکرد سازه‌های مقاوم در برابر بارهای غیرمعمول و خارج از طراحی است. این پژوهش به ارزیابی قابلیت اطمینان سازه‌های پارکینگ چندطبقه با سیستم قاب خمشی بتن مسلح ویژه در برابر خرابی پیش‌رونده می‌پردازد. برای این منظور، مدل‌های دوبعدی سازه‌های ۳، ۶ و ۹ طبقه با ارتفاع یکسان ۳ متر در نرم‌افزار ETABS ایجاد شد و سناریوهای حذف ستون‌های کلیدی (گوشه، کناری و میانی) شبیه‌سازی گردید. تحلیل‌های استاتیکی و دینامیکی غیرخطی برای ارزیابی احتمال فروریزش و تغییرات لنگر دوران عضوها انجام شد. نتایج نشان داد که با افزایش تعداد طبقات، حساسیت سازه نسبت به حذف ستون‌ها افزایش یافت؛ حذف ستون میانی در سازه ۳ طبقه احتمال فروریزش را ۱۵٪، در سازه ۶ طبقه ۲۰٪ و در سازه ۹ طبقه ۲۷٪ افزایش داد. همچنین، شتاب طیفی متناظر با ناپایداری (Sa) در مدل‌های ۶ و ۹ طبقه به دلیل افزایش جرم مؤثر و تغییر در زمان تناوب اصلی، نسبت به مدل ۳ طبقه به ترتیب ۵٪ و ۸٪ افزایش یافت، که نشان‌دهنده تغییر در تقاضای لرزه‌ای سازه با افزایش ارتفاع است. تحلیل‌ها نشان داد که حذف ستون میانی بحرانی‌ترین سناریو است، که نشان‌دهنده ضعف سیستم در توزیع مجدد بارها پس از دست دادن یک عضو حیاتی در مرکز سازه است. در مقابل، حذف ستون گوشه الگویی متعادل‌تری از توزیع بار ایجاد کرد. ستون‌های میانی نقش کلیدی در پایداری کلی سازه دارند و حذف آن‌ها خطر فروریزش پیش‌رونده را به‌طور چشمگیری افزایش می‌دهد. بنابراین، تقویت اعضای بحرانی، به‌کارگیری سیستم‌های مقاوم جانبی مناسب و بهبود طراحی اتصالات می‌تواند در کاهش آسیب‌پذیری سازه‌های پارکینگ طبقاتی در برابر خرابی پیش‌رونده مؤثر باشد. این مطالعه اهمیت رویکردهای جامع در طراحی اولیه و مقاوم‌سازی سازه‌ها را برای افزایش قابلیت اطمینان و کاهش خطر فروریزش پیش‌رونده برجسته می‌نماید. https://www.jsce.ir/article_241906.html از جمله مشکلات بتن‌های حاوی سنگدانه‌های بازیافتی، عدم چسبندگی کافی بین این سنگدانه‌ها و خمیر سیمان بوده که موجب افت مقاومت مکانیکی و افزایش نفوذپذیری بتن می‌گردد. از طرف دیگر الیاف فولادی به دلیل ایجاد پیوستگی بیشتر و همچنین پودر مگنتیت با خاصیت پرکنندگی می‌توانند موجب ارتقای خواص مکانیکی و دوام بتن شوند. لذا به نظر می‌رسد بتوان با استفاده از الیاف فولادی و پودر مگنتیت در بتن بازیافتی، خصوصیات مکانیکی و دوام آن را بهبود بخشید. هدف پژوهش حاضر بررسی تأثیرات استفاده از الیاف فولادی و پودر مگنتیت بر خصوصیات مکانیکی، دوام و ریزساختاری بتن حاوی 30 درصد حجمی سنگدانه‌ بازیافتی حاصل از خرد کردن بتن‌های با رده‌های مقاومتی مختلف جایگزین سنگدانه طبیعی درشت می‌باشد. از الیاف فولادی به میزان 1 درصد حجمی بتن و پودر مگنتیت در مقادیر 5، 10و 15درصد جایگزین وزنی سیمان استفاده شد. خواص مکانیکی بتن توسط آزمایش‌های مقاومت‌های فشاری و خمشی و مشخصه دوام بتن توسط آزمون جذب آب در سن 28 روز ارزیابی شد. همچنین به منظور بررسی ریزساختار بتن از تصویربرداری میکروسکوپ الکترونی استفاده گردید. تمامی آزمایش‌ها علاوه بر شرایط دمای معمولی بر روی نمونه‌های بتن تحت دماهای بالا شامل 200، 400 و 600 درجه سانتی‌گراد نیز انجام شدند تا میزان اثرگذاری الیاف فولادی و پودر مگنتیت بر جبران افت مقاومت بتن در دماهای بالا بررسی شود. نتایج آزمایشگاهی نشان داد که افزودن الیاف فولادی و 10 درصد پودر مگنتیت به بتن بازیافتی موجب افزایش 15و 10 درصدی به ترتیب در مقاومت‌های فشاری و خمشی و همچنین کاهش 8 درصدی در میزان جذب آب بتن می‌گردد. همچنین افزودن 10 درصد پودر مگنتیت به بتن موجب شد تا میزان افت مقاومت فشاری بتن تحت دمای 600 درجه سانتی‌گراد از 38 به 19 درصد کاهش یابد. بر اساس تصاویر میکروسکوپی نیز افزودن پودر مگنتیت به بتن موجب افزایش تراکم ریزساختار آن گردید. https://www.jsce.ir/article_241924.html در صنعت ساخت‌وساز، استفاده از الیاف به‌منظور بهبود خواص مکانیکی بتن در دهه‌های گذشته همواره مورد توجه بوده است. در میان انواع مختلف الیاف، الیاف فولادی به دلیل ویژگی‌های منحصربه‌فرد خود به‌طور گسترده به عنوان یک ماده افزودنی در بتن به کار رفته‌اند و موجب تقویت و افزایش مقاومت بتن می‌شوند. با این حال، تولید انبوه این نوع الیاف با انتشار قابل‌توجه گاز CO₂ همراه است و منجر به کاهش منابع طبیعی می‌گردد. انباشت مقادیر عظیمی از تایرهای فرسوده در سراسر جهان، چالشی جدی برای محیط زیست محسوب می‌شود. بازیافت این تایرها و به‌ویژه استخراج الیاف فولادی از آن‌ها، در سال‌های اخیر به‌عنوان یکی از رویکردهای نوین در جهت توسعه‌ی پایدار و استفاده از مصالح جایگزین در صنعت ساخت‌وساز مطرح شده است. مطالعات مختلف نشان داده‌اند که بتن حاوی الیاف فولادی بازیافتی از تایرهای مستعمل (Waste Recycled Tire Steel Fibers – WRTSF) دارای خواصی مشابه با بتن‌های تقویت‌شده با الیاف فولادی صنعتی است. در این پژوهش، از یک رویکرد تلفیقی شامل تحلیل علم‌سنجی و مرور نظام‌مند مطالعات تجربی استفاده شده است، به‌طوری که نتایج تحلیل روند پژوهش‌ها مبنای سازمان‌دهی و تحلیل رفتار مکانیکی بتن‌های حاوی WRTSF قرار گرفته است. یافته‌ها نشان می‌دهد که استفاده از این نوع الیاف، علاوه بر کاهش ضایعات زیست‌محیطی، موجب بهبود چقرمگی، مقاومت در برابر گسترش ترک‌ها و دوام بتن می‌شود. در پایان نیز راهکارهایی برای انتخاب ترکیب و میزان بهینه‌ی WRTSF در کاربردهای عمرانی مختلف نظیر روسازی‌ها، عرشه پل‌ها، پوشش تونل‌ها و سازه‌های هیدرولیکی ارائه شده است. https://www.jsce.ir/article_241978.html خرابی پیش‌رونده منجر به کاهش قابلیت اعتماد سازه در طول عمر مفید آن می‌شود. ارزیابی عددی قابلیت اعتماد ساختمان بتن‌آرمه تحت خرابی پیش‌رونده بر پایه مدل سه‌بعدی با ملاحظه اثرات غیرخطی مصالح و هندسی با استفاده از روند تحلیل دینامیکی غیرخطی در مطالعات اخیر انجام نشده است. در این راستا در این تحقیق یک ساختمان 5 طبقه بتن‌آرمه به صورت غیرخطی مدل‌سازی شده و خرابی پیش‌رونده به صورت حذف آنی ستون‌های گوشه، کناری و داخلی در نظر گرفته شده است. با توجه به عدم‌قطعیت موجود در مشخصات مصالح و همچنین میرایی سازه، تحلیل قابلیت اعتماد بر پایه نمونه‌گیری سازه تحت خرابی پیش‌رونده انجام شده‌است. حالت حدی خرابی مورد استفاده در تحلیل قابلیت اعتماد با توجه به سه سطح عملکرد قابلیت استفاده بی‌وقفه، ایمنی‌جانی و آستانه فروریزش تعریف شده و دوران پلاستیک تیرهای مجاور به ستون محذوف به عنوان پارامتر تقاضای سازه در نظر گرفته شده است. به منظور تعیین مهم‌ترین متغیرهای تصادفی در قابلیت اعتماد سازه تحت خرابی پیش‌رونده، تحلیل حساسیت بر پایه قابلیت اعتماد انجام شده است. نتایج نشان دهنده آن است که مقدار قابلیت اعتماد سازه و همچنین اهمیت متغیرهای تصادفی بستگی به موقعیت ستون محذوف و سطح عملکرد مورد انتظار تحت خرابی پیش‌رونده دارد. بیشترین قابلیت اعتماد ناشی از حذف ستون گوشه بدست آمد. برای نمونه شاخص قابلیت اعتماد متناظر با سطح عملکرد آستانه فروریزش در حالت حذف ستون گوشه، کناری و داخلی به ترتیب 48/3، 96/2 و 17/3 است. در تمامی حالات سازه قادر به تأمین سطح عملکرد استفاده بی‌وقفه نبود. نتایج تحلیل حساسیت مؤید آن هستند که درصد میرایی، مقاومت جاری‌شدن فولاد، کرنش نهایی فولاد و عمق پوشش بتن مهم‌ترین متغیر تصادفی مؤثر در قابلیت اعتماد سازه هستند. https://www.jsce.ir/article_241979.html یکی از مشکلات پرتکرار در پروژه‌های ساختمانی، عدم رعایت رواداری‌هاست. این ایرادات می‌توانند علاوه بر ایمنی و عملکرد سازه، زیبایی و قابلیت اجرای پروژه را نیز تحت تأثیر قرار داده و در نتیجه، باعث افزایش هزینه‌ها، اتلاف منابع و تأخیر در پیشرفت کار شوند. از این رو، در این پژوهش، میزان رعایت رواداری‌های مجاز اجرایی در ساختمان‌های بتنی در حال احداث در بندر چابهار مورد بررسی قرار گرفته است. با توجه به اهمیت دقت در اجرای المان‌های سازه‌ای و نقش آن در دوام، ایمنی و عملکرد سازه، رعایت رواداری‌های مجاز مطابق با آیین‌نامه‌های معتبر از الزامات کنترل کیفی ساخت ‌و ساز محسوب می‌شود. در این مطالعه، با انجام بازدیدهای میدانی از چندین پروژه فعال در سطح شهر و ثبت داده‌های ابعادی و موقعیتی از عناصر مختلف سازه‌ای نظیر ستون‌ها، تیرها، سقف‌ها و کنترل عملیات آرماتوربندی؛‌ میزان انحراف از حدود مجاز آیین‌نامه‌ها سنجیده شد. نتایج حاصل نشان داد که در بخش قابل توجهی از پروژه‌ها، به‌ویژه در اجرای عملیات آرماتورگذاری و جانمایی عناصر سازه‌ای، عدم رعایت رواداری‌های مجاز آیین‌نامه‌ای قابل توجه است. در پایان، با تجزیه و تحلیل داده‌ها و بررسی علل این نواقص، راهکارهایی نظیر افزایش نظارت فنی، آموزش نیروهای اجرایی و بازبینی فرآیند کنترل کیفیت پروژه‌ها جهت کاهش این ایرادات پیشنهاد شده است. https://www.jsce.ir/article_242097.html پروژه‌های ساختمانی ایران با انحرافات زمانی و هزینه‌ای مزمن مواجه هستند و شش‌سیگمای ناب (LSS) به‌عنوان رویکردی تلفیقی برای حذف اتلاف و کاهش خطا مطرح شده است، با این‌حال پیاده‌سازی آن در عمل با موانع متعددی روبه‌روست. این پژوهش با هدف شناسایی، تحلیل ساختاری و اولویت‌بندی موانع پیاده‌سازی LSS در پروژه‌های ساختمانی ایران انجام شد. مطالعه از نوع توصیفی-کمی بود؛ ابتدا چالش‌ها از طریق مرور ادبیات استخراج و سپس پرسشنامه پژوهشگرساخت ۴۲ گویه‌ای بر مبنای مقیاس پنج‌درجه‌ای لیکرت («هرگز» تا «همیشه») تدوین و پس از تایید روایی محتوایی، به‌صورت برخط، توزیع شد. تحلیل بر روی 385 پرسشنامه تکمیل‌شده انجام شد. پایایی ابزار با آلفای کرونباخ 948/0 مطلوب ارزیابی شد. تحلیل عاملی اکتشافی با شاخص کفایت نمونه‌گیری 865/0=KMO و معناداری آزمون کرویت بارتلت (001/0>p) به استخراج شش عامل شامل چالش‌های اقتصادی و مالی، اجرایی و عملیاتی، رهبری و مدیریت پروژه، منابع انسانی و زنجیره تامین، مستندات و تغییرات دامنه و حقوقی و قراردادی انجامید. در گام بعد، این ابعاد و نیز گویه‌های منفرد با آزمون فریدمن رتبه‌بندی شدند (001/0>p). نتایج نشان داد در زمینه صنعت ساخت ایران، چالش‌های اقتصادی و مالی در اولویت نخست قرار دارند که می‌تواند بیانگر شرایط اقتصاد کلان در الگوی موانع پیاده‌سازی LSS باشد. با توجه به اولویت چالش‌های اقتصادی و مدیریتی بر مبنای یافته‌های پژوهش، راهکارهایی نظیر برنامه‌ریزی مالی مقاوم در برابر تورم، تخصیص ذخایر احتیاطی، توانمندسازی مدیریتی و بهره‌گیری از ابزارهای دیجیتال برای بهبود پیاده‌سازی LSS پیشنهاد گردید. https://www.jsce.ir/article_242555.html توسعه عملکرد سازه‌ها در حوزه بارگذاری و مدت بهره‌ وری با استفاده از روش های مقاوم سازی، با توجه به توجیه اقتصادی مناسب و نیز ‏کاهش زمان توقف بهره برداری، به نسبت بازسازی و ایجاد سازه‌های جدید همواره مورد توجه مهندسین و محققین در زمینه مطالعات ‏عمرانی بوده است. با پیشرفت روز افزون تکنولوژی در زمینه مکانیک جامدات طولی نکشید که مواد مرکب و لایه های الیافی از زمینه ‏های صنعتی همچون صنایع هوا فضا و خودرو سازی جای خود را در صنعت ساختمان و به خصوص مقاوم سازی سازه‌های موجود باز ‏کردند. یکی از محدودیت‌های استفاده از لایه های ‏FRP‏ در مقاوم سازی تیرهای بتنی، جدا شدگی لایه‌ها از سطح بتن به خصوص در تیر ‏های ‏T‏ شکل و تیرهای متصل به دال می‌باشد که به علت عدم دسترسی کامل به محیط تیر اتصال کامل لایه‌ها به سطح عضو امکان ‏پذیر نبوده و با تسریع جدا شدگی باعث عدم استفاده از ظرفیت کامل ‏FRP‏ می‌گردد.ضرورت استفاده از انکراژ مکانیکی جهت بهبود این ‏وضعیت در برخی موارد به چشم می‌خورد. در این مطالعه 13 نمونه تیر بتن مسلح در سه دسته بندی نمونه کنترلی، تقویت شده با ‏CFRP‏ و تقویت شده بوسیله ‏CFRP‏ به همراه انکراژ مکانیکی با استفاده از نرم‌افزار جزءمحدود ‏Abaqus‏ مدل‌سازی شده و پس از مطابقت ‏با نتایج آزمایشگاهی مورد تحلیل قرار گرفت.مقایسه نتایج نمونه های تقویت شده با نمونه کنترلی نشان داد، استفاده از ‏CFRP‏ باعث ‏افزایش ‏‎27‎‏ درصد و استفاده همزمان از ‏CFRP‏ و انکراژ باعث افزایش 94 درصد ظرفیت نهایی تیر می‌گردد.‏ https://www.jsce.ir/article_242654.html در مقالۀ حاضر به منظور کاهش عمق آبشستگی در پایین دست حوضچۀ آرامش تیپ 1 استفاده از تغییر در هندسه کف از حالت تخت به پلکان دار در انتهای حوضچۀ آرامش پیشنهاد و بررسی گردیده و تأثیر این پلکان در شیب‌های مختلف 0، 9، 14 و27 درجه مورد بررسی قرار گرفته است. در این مطالعه برای بررسی تأثیر شیب‌های مذکور در شرایط مختلف بر میزان آبشستگی پایین دست حوضچه‌های آرامش از مدلسازی عددی استفاده شده است. مدل سرریز سد انحرافی چالوس واقع در استان مازندران برای بررسی مذکور انتخاب و با پلکانی نمودن کف این حوضچه، تأثیر آن مورد بررسی قرار گرفته است. شبیه‌سازی با استفاده از نرم‌افزار Flow-3D تحت زاویه‌ها و ابعاد مختلف پله‌ها انجام گرفته است. نتایج به دست آمده از تحلیل‌ها نشان می‌دهد که با افزایش شیب، حداکثر عمق آبشستگی در پایین دست حوضچۀ آرامش دارای کف پلکانی نسبت به حالت بدون پلکان تا 38/46 درصد کاهش یافته است. همچنین طول گودال آبشستگی در پایین دست حوضچۀ آرامش دارای کف پلکانی نسبت به حالت بدون پلکان تا 28/57 درصد کاهش یافته است. پلکانی کردن کف حوضچه باعث کاهش انرژی جنبشی مانده در پایین دست تا 14/63 درصد می‌گردد. شبیه‌سازی عددی پدیده‌های فیزیکی امکان بررسی دقیق‌تر میدان جریان، بردارهای سرعت و کانتورهای فشار و گودال آبشستگی را فراهم می‌کند که در این مقاله به صورت مبسوط به آن نیز پرداخته شده است. https://www.jsce.ir/article_242823.html The building envelope plays a decisive role in advancing sustainable development by directly governing operational energy demand. This systematic review assesses the environmental impacts of walls, windows, doors, and roofs across various climate zones, with a focus on energy reduction and efficiency improvements. A structured Google Scholar search identified 214 peer-reviewed studies published between 2015 and 2024, from which physical and thermal data were extracted, critically appraised, and synthesized. Findings reveal that advanced wall insulation technologies, including phase-change materials and living walls, can reduce heat transfer by up to 40%. Similarly, window-to-wall ratios of 0.30–0.45, when combined with low-emissivity glazing (U < 1.5 W m⁻² K⁻¹), reduce whole-building energy use by 12.16% and conductive heat gains by 30%. Moreover, well-sealed multilayer doors significantly minimize infiltration losses and enhance indoor comfort. Roof innovations also prove effective: in hot–arid climates, green roofs attenuate heat flux by 87%, while cool roofs lower summer cooling loads by 10–15%. Taken together, optimizing envelope components reduces operational energy consumption by a broad range of 2.73–65.27%, aligning closely with the Paris Agreement's carbon-reduction targets. Remaining gaps include adaptive window shading, performance of green roofs in cold climates, and the integration of Construction 4.0 technologies, which together highlight a clear roadmap for maximizing future building energy performance and sustainability. https://www.jsce.ir/article_242840.html در صورت نبود چهارچوبی دقیق به‌منظور تعیین و مدیریت درلحظه جریان نقدینگی ورودی پروژه، عواملی از قبیل عدم پرداخت به‌موقع صورت‌وضعیت‌ها توسط کارفرما و کسر مبالغی به‌عنوان کسورات قانونی پیمان، می‌تواند پیمانکار را با مشکلات مالی متعددی روبرو کرده و موجب عدم تحقق اهداف پروژه شود. امروزه با رواج فناوری‌های نوین رایانه‌ای همچون مدل‌سازی اطلاعات ساخت می‌توان در هرلحظه از پروژه جریان نقدینگی ورودی را به‌راحتی و کمتر از چند دقیقه محاسبه نمود. در این پژوهش ابتدا چهارچوبی به‌منظور تعیین جریان نقدینگی ورودی پیمانکار مبتنی بر مدل اطلاعاتی ساخت و ضوابط حاکم بر شرایط عمومی پیمان تدوین شده است. سپس با پیاده‌سازی مدل تدوین‌شده در یک پروژه ساختمانی، جریان نقدینگی ورودی پیمانکار در پروژه موردمطالعه به‌طور دقیق محاسبه گردید. در ادامه، با هدف انجام فرآیند مدیریت جریان نقدینگی ورودی، سه سناریوی پیشنهادی مرتبط با دریافت پیش‌پرداخت و وام بانکی ارائه و بر اساس شاخص‌های سودآوری و نقدینگی با یکدیگر مقایسه شدند. همچنین به‌منظور شناسایی میزان اثرگذاری متغیرهای کلیدی بر نتایج مدل، تحلیل حساسیت با روش PAWN انجام گرفت. نتایج حاصل نشان داد که تابع سودآوری بیشترین حساسیت را نسبت به متغیرهای مالی و سرمایه‌گذاری دارد، در حالی‌که تابع نقدینگی عمدتاً تحت تأثیر عوامل مرتبط با جریان‌های ورودی وجوه نقد قرار می‌گیرد. https://www.jsce.ir/article_242857.html در مواجهه با ثروت‌های فرهنگی باید از بستر و درون فرهنگ پدیدآورنده آن‌ها، اقدام به ارزیابی و سپس حفاظت کالبدی نمود و از فنونی بهره برد که از درون فرهنگ محلی بالیده شده‌اند. به این دلیل آشنایی با رموز فرهنگی و شناخت دقایق فنی، راه را برای حفاظت کالبدی و تداوم سنت‌های بومی هموار می‌نماید. معماری فاخر خشتی ناحیۀ دشت یزد-اردکان که دربرگیرندۀ تعداد زیادی خانه و بناهای تاریخی است؛ نیز از این قاعده مستثنا نیست. این معماری سرشار از فنون و روش‌هایی است که نه‌تنها تأثیر دقیق آن‌ها بر رفتار لرزه‌ای سازه کمتر موردبررسی آزمایشگاهی و عددی قرارگرفته بلکه شناخت و دسته‌بندی آن‌ها نیز تا حد زیادی خارج از دایرۀ توجه پژوهشگران بوده است. براین‌اساس هدف از مقالۀ حاضر بررسی آزمایشگاهی رفتار لرزه‌ای داخل صفحۀ دیوارهای خشتی است که با استفاده از یک روش دیوارچینی در معماری سنتی یزد به نام «پِچ» که در آن تمامی بندهای قائم بین ‌خشت‌ها توسط ملات گل پر می‌شوند و نیز با بهره‌گیری از واحدهای خشتی که بر پایۀ اسلوب سنتی تولیدشده‌اند (اصطلاحاً خشت آبمال)، ساخته می‌شوند. نمونه‌های آزمایشگاهی شامل چهار دیوار خشتی (دو عدد ساخته‌شده با روش‌های بومی و دو عدد بدون بهره‌گیری از این روش‌ها) به ابعاد 100 سانتی‌متر طول، 90 سانتی‌متر ارتفاع و 20 سانتی‌متر ضخامت بودند. دیوارهای مذکور تحت سربار ثابت 2/0 مگا پاسکال به همراه بارگذاری جانبی چرخه‌ای مورد آزمایش قرار گرفتند. نتایج تحقیق نشان داد که به‌کارگیری دانش بومی در ساخت دیوارهای خشتی افزایش حدود 40 درصدی ظرفیت باربری جانبی، افزایش مقاومت برشی و سختی درون صفحه‌، استهلاک انرژی آن‌ها دارد. https://www.jsce.ir/article_243135.html میانقابها به عنوان جداکننده فضا، تقریبا در تمام سازه ها مشاهده میشوند. این عناصر غیرسازه ای با تغییر سختی و مقاومت جانبی سازه، در پاسخ دینامیکی آن تحت اثر زلزله به شدت موثرند. روشهای متعددی برای مدلسازی میانقاب در سازه ها ارائه شده اند که کاربردی ترین آن در آیین نامه های ساختمانی، مفهوم استرات معادل است. در این روش، میانقاب با عضو فشاری مورب معادل سازی میشود. محققین روابط متعددی را برای عرض موثر استرات ارائه نموده اند که دقت و کاربرد آنها محدود است. در این مقاله روش جدیدی برای محاسبه سختی استرات معادل ارائه شده است. بر اساس این الگوریتم، سختی لحظه ای استرات درکل محدوده خطی و غیرخطی طوری بدست می آید که منحنی بارافزون سازه دارای استرات، بیشترین تطابق ممکن را با منحنی بارافزون سازه دارای دیوار میانقاب داشته باشد. یک برنامه کامپیوتری در محیط متلب- آباکوس تهیه شد که این الگوریتم را اجرا میکند. پس از صحت سنجی عملکرد نرم افزار، از آن برای محاسبه مشخصات استرات معادل در دو نمونه تست آزمایشگاهی استفاده شد. نتایج نشان میدهند که دقت عملکرد استرات بدست آمده از روش پیشنهادی، نسبت به روابط محققین قبلی بسیار بیشتر است. حداکثر خطا در تخمین نمودار بارافزون، حتی در فاز رفتار غیرخطی به 6% محدود شد که نشان میدهد میتوان از این روش، با اطمینان برای محاسبه مشخصات استرات معادل استفاده نمود. https://www.jsce.ir/article_243136.html خاک‌های ماسه‌ای بددانه‌بندی‌شده به ‌دلیل پایداری و ظرفیت باربری پایین، نیازمند بهسازی مؤثر برای بهبود عملکرد ژئوتکنیکی هستند. تثبیت این نوع خاک‌ها با مصالح سیمانی سنتی مانند آهک و سیمان، علاوه بر هزینه‌ی بالا، موجب انتشار قابل توجه دی‌اکسیدکربن و آسیب‌های زیست‌محیطی می‌شود. ازاین‌رو، ژئوپلیمرها به ‌عنوان چسباننده‌های پایدار بر پایه‌ی منابع آلومینوسیلیکاتی، جایگزینی مؤثر و سازگار با محیط زیست برای تثبیت خاک به شمار می‌روند. در این پژوهش، به‌ منظور بررسی رفتار مکانیکی خاک تثبیت‌شده با چسباننده‌ی ژئوپلیمری، به بررسی رفتار تک‌محوری خاک ماسه‌ای منطقه ورزنه استان اصفهان با ژئوپلیمر بر پایه‌ی پودر آجر بازیافتی پرداخته شده است. روش تحقیق، شامل ترکیب خاک با سه درصد وزنی مختلف از چسباننده (۱۰، ۲۰ و ۳۰ درصد) و چهار نسبت محلول فعال‌ساز به چسباننده (0.5، 0.75، 1 و 1.5) بود. فعال‌ساز قلیایی از ترکیب محلول هیدروکسید سدیم ۸ مولار و سیلیکات سدیم تهیه شد. نمونه‌ها در دوره‌های عمل‌آوری ۷، ۱۴ و ۲۸ روزه، تحت آزمایش مقاومت فشاری محصورنشده و تحلیل‌های ریزساختاری با روش‌های SEM و‌ XRD قرار گرفتند. با توجه به نتایج، ژئوپلیمر مورد استفاده، سبب افزایش مقاومت فشاری خاک نسبت به نمونه‌ی شاهد گردید. بیشترین مقاومت فشاری برابر با 15.6 مگاپاسکال، در ترکیب حاوی 20 درصد پودر آجر بازیافتی و نسبت فعال‌ساز به چسباننده‌ی 1، پس از ۲۸ روز عمل‌آوری حاصل شد که تقریباً دو برابر مقاومت حداکثر در نمونه‌های تثبیت‌‌شده با ۱۱ درصد سیمان پرتلند بوده و برتری مکانیکی سیستم ژئوپلیمری را نشان می‌دهد. نسبت A/B برابر با 1، با ایجاد تعادل مناسب در قلیاییت محیط، انحلال مؤثر فازهای آلومینوسیلیکاتی و تشکیل ماتریس متراکم‌تر ژل N–A–S–H را فراهم نمود. نتایج تحلیل ریزساختاری نیز تشکیل این ژل و کاهش تخلخل را تأیید کردند. با توجه به نتایج این مطالعه، ژئوپلیمرهای مبتنی بر پسماند می‌توانند به‌ عنوان جایگزینی پایدار و سازگار با محیط زیست برای تثبیت خاک مورد استفاده قرار گیرند. https://www.jsce.ir/article_243162.html گسلش یک پدیده زمین‌ساختی است که با ایجاد ترکیبی از ارتعاشات گذرا و جابجایی‌های ماندگار می‌تواند اثرات مخربی بر سازه‌های واقع در محدوده گسل بر جای گذارد. در حالی که ارتعاشات لرزه‌ای تا فواصل دور گسترش می‌یابد، تغییرشکل‌های ماندگار عمدتاً سازه‌های مستقر بر روی پهنه گسل را تحت تأثیر قرار می‌دهد. پس از زلزله‌های ۱۹۹۹ ترکیه و تایوان که با گسلش سطحی همراه بودند، توجه محققان به اثرات جابجایی ماندگار افزایش یافت. مشاهده تفاوت قابل توجه در میزان آسیب‌پذیری سازه‌ها در این زلزله‌ها اهمیت بررسی اندرکنش گسلش سطحی با سازه‌ها را نمایان کرد. این مقاله با تمرکز بر ساختمان‌ها به عنوان یکی از مهم‌ترین انواع سازه‌های روسطحی، به مرور مطالعات این زمینه در سه حوزه مشاهدات میدانی، مدل‌های آزمایشگاهی و شبیه‌سازی‌های عددی می‌پردازد. راهکارهای کاهش خطر در قالب دو رویکرد کلی روش‌های ژئوتکنیکی و روش‌های سازه‌ای دسته‌بندی شده و در جداولی مجزا به همراه نوع اعتبارسنجی و محدودیت‌های کلیدی هر روش ارائه شده‌اند. اثربخشی این راهکارها تحت تأثیر عواملی مانند نوع گسل، هندسه و موقعیت فونداسیون، مشخصات روسازه و ویژگی‌های خاک قرار دارد. نتایج نشان می‌دهد نوع فونداسیون مهم‌ترین عامل تعیین‌کننده در میزان آسیب‌پذیری است و پی‌های گسترده صلب و یکپارچه با پشتوانه قوی میدانی، معتبرترین راهکار محسوب می‌شوند. راهکارهای بررسی‌شده و شرایط کاربرد آنها می‌تواند راهنمایی برای طراحی عملی سازه‌ها در پهنه‌های گسلی باشد. در نهایت، با اشاره به عدم قطعیت‌های موجود از جمله محل دقیق رخنمون گسل و تعمیم‌پذیری نتایج مطالعات آزمایشگاهی و عددی، رهنمودهایی برای پژوهش‌های آتی ارائه می‌شود.