انجمن مهندسی سازه ایران مهندسی سازه و ساخت 2476-3977 مقالات آماده انتشار 2026 06 23 Techno-Economic Evaluation of Underpass Construction Methods in Operational Railway Lines with Emphasis on Minimizing Track Possession Duration ارزیابی فنی و اقتصادی روش‌های ساخت زیرگذرها در خطوط ریلی در حال بهره‌برداری با رویکردی مبتنی بر کاهش مدت مسدودی 246153 10.22065/jsce.2026.578548.3934 FA مرتضی پناهی دانشجوی دکتری، گروه مهندسی عمران، واحد نجف آباد، دانشگاه آزاد نجف آباد، ایران جبارعلی ذاکری سردرودی دانشکده مهندسی راه آهن، دانشگاه علم و صنعت ایران مهدی فضیلتی استادیار، گروه ﻣﻬﻨﺪسﻋﻤﺮان، واﺣﺪ ﻧﺠﻒ آباد، داﻧﺸگاه آزاد اﺳﻼﻣﯽ، ﻧﺠﻒ آﺑﺎد، ایران امیر امینی استادیار، گروه ﻣﻬﻨﺪسﻋﻤﺮان، واﺣﺪ ﻧﺠﻒ آباد، داﻧﺸگاه آزاد اﺳﻼﻣﯽ، ﻧﺠﻒ آﺑﺎد، ایران Journal Article 2026 03 05 Constructing underpasses in operational railways is challenging due to the need for continuous train operation, minimized possession time, and controlled costs and risks. This study presents a systematic techno-economic framework for evaluating underpass construction methods on active lines, using the high-traffic Tehran–Isfahan corridor as a case study. Six common methods—cast-in-place concrete, precast concrete box, precast steel arch, concrete pile with steel deck, concrete pile with concrete deck, and concrete pile with in-situ girder and precast slabs—were compared based on cost, duration, possession time, execution risk, and socio-environmental costs of line blockage. The analysis comprises three stages: (1) Benefit–Cost (B/C) ratio, (2) sensitivity analysis with ±20% variations, and (3) multi-criteria decision-making using a combined AHP-TOPSIS method for weighting and ranking. Data were sourced from actual projects (documentation of Kashan and Shazand along the Tehran–Isfahan corridor) based on the 2024 national rate schedule. Results identified the concrete pile with in-situ girder and precast slab system as optimal, achieving a B/C ratio of 1.80, the shortest possession time (<6 hours), and the highest TOPSIS closeness coefficient (0.88). Sensitivity analysis confirmed robustness. Findings indicate that this integrated approach, while accounting for social and environmental impacts, significantly reduces costs, enhances safety, and improves productivity in active railway underpass projects. اجرای زیرگذر در خطوط ریلی در حال بهره‌برداری، به‌دلیل الزام به تداوم تردد قطارها، کاهش زمان مسدودی و کنترل هم‌زمان هزینه و ریسک، یکی از چالش‌برانگیزترین عملیات‌های عمرانی است. این پژوهش با هدف ارائه چارچوبی نظام‌مند برای ارزیابی فنی و اقتصادی روش‌های ساخت زیرگذر، با مطالعه موردی محور پرتردد تهران–اصفهان، انجام شده است. شش روش متداول شامل بتن درجا، باکس بتنی پیش‌ساخته، قوسی فلزی پیش‌ساخته، شمع بتنی با دال فولادی، شمع بتنی با دال بتنی، و شمع بتنی با تیر درجا و دال‌های پیش‌ساخته، بر اساس هزینه، مدت پروژه، مدت مسدودی، ریسک اجرایی و هزینه‌های اجتماعی-زیست‌محیطی ناشی از توقف خط، مقایسه شدند. تحلیل در سه مرحله انجام گرفت: (۱) نسبت منافع به مخارج (B/C)، (۲) تحلیل حساسیت با نوسانات ±۲۰٪، و (۳) تحلیل تصمیم‌گیری چندمعیاره با روش ترکیبی AHP-TOPSIS برای وزندهی و رتبه‌بندی. داده‌ها از پروژه‌های واقعی (مستندات کاشان و شازند در محور تهران- اصفهان) و بر اساس فهرست بهای ۱۴۰۳ استخراج شدند. نتایج، روش شمع بتنی با تیر درجا و دال‌های پیش‌ساخته را با نسبت B/C برابر ۱٫۸۰، کمترین زمان مسدودی (کمتر از ۶ ساعت) و بالاترین ضریب نزدیکی تاپسیس (۰٫۸۸) به‌عنوان گزینه بهینه معرفی کرد. تحلیل حساسیت پایداری نتایج را تأیید نمود. یافته‌ها نشان می‌دهد رویکرد ترکیبی پیشنهادی، ضمن لحاظ اثرات اجتماعی و زیست‌محیطی، موجب کاهش هزینه، افزایش ایمنی و بهبود بهره‌وری در پروژه‌های زیرگذر خطوط فعال می‌شود.