انجمن مهندسی سازه ایران مهندسی سازه و ساخت 2476-3977 12 07 2025 10 01 Qualitative Assessment of the Effectiveness of Lean Construction with the Approach of Building Information Modeling (BIM) ارزیابی کیفی اثربخشی ساخت و ساز ناب با رویکرد فناوری مدلسازی اطلاعات ساخت 217 240 226892 10.22065/jsce.2025.494949.3620 FA سروش عسکری خوزنکلائی کارشناس ارشد، دانشکده عمران و محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران اقبال شاکری دانشیار، دانشکده عمران و محیط زیست، دانشگاه صنعتی امیرکبیر، تهران، ایران 0000-0002-6605-8278 Journal Article 2025 03 05 The construction industry constitutes a significant portion of the national economy, with many other industries and jobs directly or indirectly dependent on it. Despite advancements in technology, machinery, and project management standards, this industry continues to face low productivity and efficiency due to numerous non-value-adding activities and widespread waste during project execution. This situation leads to time and cost overruns beyond the initial plans, which not only reduce the contractor's profit but also jeopardize the investment of the client and other stakeholders, exposing projects to the risk of failure and the inability to meet predefined objectives. Therefore, eliminating waste—recognized as a key contributor to time and cost increases in construction projects—is both crucial and necessary.This study investigates the impact of Building Information Modeling (BIM) technology and its capabilities on enhancing Lean Construction effectiveness with the aim of eliminating or minimizing waste in construction projects. The research was conducted using a structured interview approach based on a decision matrix, followed by analysis of the results through multi-criteria decision-making methods. The findings indicate that BIM technology significantly enhances Lean Construction effectiveness from various perspectives. The study reveals that the 3D BIM model has been able to eliminate or reduce many of the risks that lead to waste, whereas more advanced models—such as 4D and 5D BIM—despite their higher cost and complexity, have shown less impact on mitigating waste-related risks. Furthermore, utilizing BIM capabilities can play a pivotal role in reducing waste and improving the performance of construction projects by minimizing or eliminating risks arising from uncertainty, information inconsistency, and deficiencies in design and planning. صنعت احداث بخش بزرگی از اقتصاد کشور را تشکیل داده است و بسیاری از صنایع و مشاغل به آن وابستگی مستقیم و غیرمستقیم دارند. این صنعت علی‌رغم پیشرفت فناوری‏ها و ماشین‏آلات و استاندارد‏ها در مدیریت پروژه، به دلیل وجود فعالیت‏های فاقد ارزش افزوده و اتلافات فراوان در روند اجرای پروژه‏ها با عدم بهره‏وری و سطح کارآمدی پایین روبروست این موضوع باعث افزایش زمان و هزینه مازاد بر برنامه‏ریزی اولیه خواهد شد که علاوه بر کاهش سود پیمانکار باعث به خطر افتادن سرمایه‏ی کارفرما و سایر ذینفعان، پروژه‏ها را با ریسک شکست و عدم دستیابی به اهداف تعیین شده می‏نماید. در نتیجه حذف اتلافات به عنوان عامل اصلی افزایش زمان و هزینه پروژه‏های عمرانی امری مهم و ضروری است. این پژوهش به بررسی تأثیر فناوری مدل‌سازی اطلاعات ساخت و قابلیت‏های آن در اثربخشی ساخت و ساز ناب با هدف حذف یا به حداقل رساندن اتلافات پروژه‏های ساخت می‏پردازد. این پژوهش با رویکرد مصاحبه ساختاریافته بر اساس ماتریس تصمیم و سپس تحلیل نتایج با روش‏های تصمیم‏گیری چندمعیاره انجام گردید. نتایج بدست آمده نشان از تأثیر فناوری مدل‌سازی اطلاعات ساخت بر افزایش اثربخشی ساخت و ساز ناب از جنبه‏های مختلف دارد. این پژوهش نشان می‏دهد که مدل سه‌بعدی BIM توانسته است بسیاری از ریسک‌های منشأ اتلافات را حذف یا کاهش دهد، در حالی‌که مدل‌های پیشرفته‌تر مانند مدل‌های چهار و پنج‌بعدی با وجود هزینه و پیچیدگی بیشتر، تأثیر کمتری بر حذف ریسک‌های منشأ وقوع اتلافات دارند. همچنین به‌کارگیری قابلیت‌های فناوری BIM می‌تواند با کاهش یا حذف ریسک‌های ناشی از عدم قطعیت، ناهماهنگی اطلاعات و ضعف در طراحی و برنامه‌ریزی، نقش مؤثری در کاهش اتلافات و بهبود عملکرد پروژه‌های عمرانی ایفا نماید. ساخت و ساز ناب؛ مدلسازی اطلاعات ساخت؛ تصمیم&rlm گیری چند معیاره؛ اتلاف؛ اثربخشی https://www.jsce.ir/article_226892_a5b48fc7024c5323e7ca7b750bcb0e75.pdf