یادداشت فنی: تحلیل موارد ادعا و اختلاف قراردادهای پروژه های عمرانی در صنعت نفت و گاز ایران و ارائه راهکارها

نوع مقاله: یادداشت فنی

نویسندگان

1 دانشیار، گروه مهندسی عمران، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

2 دانشجوی کارشناسی ارشد مهندسی عمران، گروه مهندسی عمران، واحد اهواز، دانشگاه آزاد اسلامی، اهواز، ایران

چکیده

قراردادهای پروژه های عمرانی در صنعت نفت و گاز در ذات خود پیچیده اند. برای تأمین هدف قراردادها ضروری است توسط گروه متشکل از کارفرما، مشاور و پیمانکار اجراء شوند. جنبه‌های منحصر به‌فرد هر پروژه و مجموعه‌ تشکیل‌دهنده هر گروه کاری که بسیاری از آن‌ها قبلاً نیز با یکدیگر کار نکرده‌اند، منجر به عدم توافق‌ها می‌گردد. نمی‌توان انتظار داشت که تمام جنبه‌های پروژه در مراحل طراحی و تهیه اسناد مناقصه پیش‌بینی شده باشند. لذا غالبا در مواردی تناقض‌هایی در اسناد قرارداد پیش می‌آید، حتی امکان دارد بر سر تفسیر مواردی که در مفاد قرارداد به آن‌ها اشاره شده، از سوی طرفین توافق نباشد. ریشه عدم توافق هرچه باشد، منجر به بروز ادعا و نهایتا اختلاف می‌گردد. عدم پیش‌بینی و یا درج متون مبهم در برخی از مفاد قرارداد و هم‌چنین آگاه نبودن ارکان پروژه نسبت به شرایط، تعهدات و قوانین حاکم بر قرارداد، توافق در راه حل مشکلاتی که هنگام اجراء و عموماً در پایان پروژه‌ها اتفاق می‌افتد را پیچیده و گاهی غیرممکن می‌سازد. لذا ادعاها به اختلافات منجر شده و ضمن اعمال خسارات مالی به پیمان‌کاران و یا کارفرما بعضاً نیز کار پروژه به ‌صورت کامل به انجام نمی‌رسد.  در ایران در زمینه ادعاها و اختلافات در گرایش‌های مختلف و به ویژه در حوزه‌ قراردادهای نفتی، مطالعات اندکی صورت گرفته، لذا در این تحقیق به آن پرداخته شد. ابتدا با بررسی سابقه، نسبت به شناسایی عوامل بروز ادعا و اختلاف در مراحل مختلف اجرای پروژه های نفتی از مقدماتی تا بهره‌برداری اقدام، و سپس با تنظیم پرسش‌نامه نظر کارشناسان خبره در خصوص این عوامل جمع‌آوری و پس از تجزیه و تحلیل آن‌ها با نرم‌افزار SPSS نسبت به تعیین عوامل تأیید شده و هم‌چنین منشأ بروز آن‌ها اقدام گردید. نهایتا عوامل مورد تأیید در ایجاد ادعا و اختلاف و منشأ بروز آن‌ها از نظر اهمیت طبقه بندی شدند.

کلیدواژه‌ها

موضوعات


عنوان مقاله [English]

Technical note: Analysis of claims and disputes in contracts for oil and gas development projects in Iran with solutions

نویسندگان [English]

  • Fathollah Sajedi 1
  • Farrokh Sarmast Shoushtari 2
1 Associate Professor, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran
2 MSs student in Civil Engineering, Department of Civil Engineering, Ahvaz Branch, Islamic Azad University, Ahvaz, Iran
چکیده [English]

Contracts for oil and gas development projects are naturally complex, they are explained with some of maps and technical specifications. To supply the goals of contracts, it is necessary to construct by a team having owner, consulting engineer and contractor. The unique aspects of each project and team working are resulting to disagreements. It should be noted that the majority of team workers have not previously worked together. It may not be expected to forecast all project aspects in design and preparation of tender documents process. However, in some cases it will occur inconsistencies in contract documents and possibly may be disagreements on commentary of the cases which there are in the provisions of the contract. Every root of disagreement resulted in to claim and finally dispute. Lack of foresight and/or existing ambiguous texts in some provisions of contract, not being aware of components of the project to conditions and obligations and rules of contract will complex and sometimes impossible the agreement on implementation problems. Therefore, the claims will be resulted in disputes and inflict financial losses to contractors and/or owners and then the projects will not be completed. In Iran many activities have not been carried out about claims and disputes in different orientations especially in areas futures and hence, it was studied in this research. Firstly, research history was considered and the causes of claims and disputes were identified in process of different levels of oil projects construction from primary to exploitation and then a questionnaire was prepared using the comments of experts. Finally, the questionnaire was analysed by SPSS and the approved factors in creation of claims and disputes and in their roots were ranked.

کلیدواژه‌ها [English]

  • Factor
  • Claim
  • Dispute
  • Solution
  • Oil and gas contracts
  • Iran

]1[ انتشارات سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور. (1383). فرهنگ واژگان نظام فنی و اجرایی کشور. تهران. سازمان مدیریت و برنامه ریزی کشور. ص 145.

[2] Kumaraswamy, M. and Yogeswaran, K. (2001). Substantiation and assessment of claims for extensions of time, International Journal of Project Management, Vol. 21, No. 1, pp. 27-38.

[3] Joshi, G.A. Chaphalkar, N.B. and Iyer, K.C. (2008). Understanding time delay disputes in construction contracts, International Journal of Project Management, Vol. 26, No. 2, pp. 174-184.

[4] Doloi, H. Sawhney, A. and Iyer, K.C. (2011). Analysing factors affecting delays in Indian construction projects, International Journal of Project Management, Vol. 30, No.4, pp. 479-489.

[5] Nor Azmi, B. Hamimah, A. and Azmi, I. (2015), A Study of Construction Claim Management Problems in Malaysia, Procedia Economics and Finance, Vol. 23, pp. 63-70.

]6[ شاکری، اقبال. قربانی، علی. (1384). مدیریت پروژه و شناخت علل عمده ادعاهای پیمان‌کاران پروژه‌های عمرانی، دومین کنفرانس بین‌المللی مدیریت پروژه. تهران. گروه پژوهشی آریانا.

]7[ خاکی، غلامرضا. (1383). روش تحقیق در مدیریت، چاپ سوم. تهران. مرکز انتشارات علمی دانشگاه آزاد اسلامی.

[8] Kingsfield Consulting International. (2006). Claim Management, West Byfleet, England. Kingsfield consulting International Ltd.

]9[ سرمد، زهره، بازرگان، عباس، و حجازی، الهه. (1383). روش‌های تحقیق در علوم رفتاری، چاپ نهم. تهران. موسسه انتشارات آگاه.

]10[ مومنی، منصور. (1390). تحلیل داده های آماری با استفاده از SPSS. تهران. نشر تهران.